Shatun — bu dvigatelning porsheni bilan kollenvalni bog‘lab beradigan asosiy mexanik detal. U porshenning tebranish harakatini aylanma harakatga aylantiradi.
2. Shatunning vazifasi
- Porshen yuqoriga–pastga harakat qilganda uni kollenvalga uzatadi.
- Yonishdan hosil bo‘ladigan kuchni krank valiga kuchlanishsiz yetkazadi.
- Dvigatelning yumshoq va barqaror ishlashini ta’minlaydi.
3. Shatunning tuzilishi
Shatun odatda 3 ta asosiy qismdan iborat:
- Yuqori bosh (porshen bilan birikadigan joy)
- Shatun tanasi (asosiy uzun qismi)
- Pastki bosh (kollenval bilan ulanadigan joy)
4. Ishlash materiali
Shatunlar asosan:
- Yuqori sifatli po‘latdan,
- Quymadan,
- Ba’zi zamonaviy dvigatellarda esa alyuminiy qotishmasidan tayyorlanadi.
5. Shatunlarning nosozliklari
- Egilish
- Yoriq paydo bo‘lishi
- Podshipniklar yeyilishi
- Yog‘ yetishmasligi oqibatidagi qizib ketish