Asarning asosiy mavzusi — inson bo‘lib yashash, halollik, vijdon, mehr-oqibat va to‘g‘ri yo‘l tanlash masalalari. Muallif qahramonlar taqdiri orqali insonning har bir qarori, xatti-harakati va munosabati uning hayotida muhim ahamiyat kasb etishini ko‘rsatadi. Asarda oddiy insonlarning kundalik hayoti, oilaviy munosabatlari, jamiyatdagi muammolari hamda ruhiy kechinmalari chuqur ochib berilgan.
O‘lmas Umarbekov qahramonlarning ichki dunyosini, ularning quvonch va iztiroblarini, xatolari va hayotiy xulosalarini mahorat bilan tasvirlaydi. Asarda insonning haqiqiy qadr-qimmati uning boyligi yoki mavqeida emas, balki halolligi, vijdoni va odamlarga bo‘lgan munosabatida ekanligi ilgari suriladi.
“Odam bo‘lish qiyin” nomining o‘zi ham asarning bosh g‘oyasini ifodalaydi: komil inson bo‘lish, ezgulikni tanlash va ma’naviy poklikni saqlash hayot davomida katta mehnat va sabr talab qiladi.
Ushbu asar o‘quvchini insoniylik, mas’uliyat, ota-ona va yaqinlarga hurmat, hayotdagi to‘g‘ri tanlovlar haqida chuqur o‘ylashga undaydi. “Odam bo‘lish qiyin” — o‘zbek adabiyotida inson ruhiyati va axloqiy masalalarni yoritgan mazmunli ijtimoiy-psixologik asarlardan biridir

