Oliy niyat. Stiven Xoking, Leonard Mlodinov

*Mazkur premium segmentdagi nashr Rossiyadan keltirilgan bo‘lib, matbaa san’atining eng qat’iy standartlariga muvofiq tayyorlangan va alohida, yuqori sifati bilan ajralib turadi.

Tavsif

Koinot qachon va qanday paydo bo‘la boshlagan? Nega biz aynan shu yerda, shu holatda mavjudmiz? Nega dahshatli yo‘qlik o‘rniga borliq paydo bo‘lgan? Voqelikning tabiati qanday? Nega Koinot inson mavjud bo‘lishiga imkon beradigan darajada nozik tarzda sozlangan? Va nihoyat — dunyomizda o‘rnatilgan tartib narsalarning tabiatini belgilab bergan qudratli Yaratuvchining oliy niyatidan dalolat beradimi yoki ilm-fan boshqacha izoh taklif qila oladimi?

Koinotning va hayotning o‘zi paydo bo‘lishi haqidagi fundamental savollar, bir paytlar falsafaning ishi bo‘lgan bo‘lsa, endilikda bahslashishdan charchamaydigan faylasuflar, ilohiyotchilar va olimlarning yurisdiksiyasida. Ushbu kitobda mualliflar, Stiven Xoking va Leonard Mlodinov, olam sirlari haqidagi dolzarb ilmiy farazlarni — ommabop shaklda, sodda va ayni paytda aniq tilda bayon etadilar.

Borliqning bosh savollariga yangi, kutilmagan javoblar beruvchi ajoyib kitob.

«Oliy niyat» — inson qadimdan o‘ziga so‘rab kelgan eng katta savollar: Koinot qayerdan paydo bo‘lgan, nega tabiat qonunlari mavjud, hayot qanday paydo bo‘lgan va dunyoning tuzilishini g‘ayritabiiy niyatga murojaat qilmasdan tushuntirish mumkinmi, degan savollarga bag‘ishlangan ilmiy-ommabop kitob.

Stiven Xoking va Leonard Mlodinov kosmologiya, kvant fizikasi, gravitatsiya, mumkin bo‘lgan olamlarning ko‘pligi va Koinot tuzilishini tasvirlab bera oladigan yagona nazariyani izlash haqida hikoya qiladilar. Murakkab g‘oyalar quruq darslik sifatida emas, balki insonning voqelik haqidagi tasavvurlari — afsona va falsafadan tortib zamonaviy fizikagacha qanday o‘zgargani haqidagi izchil suhbat tarzida taqdim etiladi.

Kitob dunyoning tuzilishi, Koinotning kelib chiqishi, borliq masalalariga ilmiy qarash bilan qiziqadigan va ilgari falsafa va din sohasi hisoblangan mavzularga zamonaviy ilm-fan qanday javob berishini tushunishni istaganlar uchun mos keladi.

Mundarija

– Oliy niyat

Tarjima: Ye. V. Shimanovskaya, A. K. Dambis

Muallif haqida:

Xoking Stiven

Stiven Xoking – ilm-fanning bosh ommalashtiruvchisi, ingliz astrofizigi, dunyoga mashhur nazariyotchi fizik. U ilm-fan olamida yuksak qadrlanadi, ilmiy darajaga ega bo‘lmagan kitobxonlar esa uning murakkab narsalarni tushunarli va batafsil yoritish qobiliyati uchun uni sevib qolishgan.

Nashr haqidagi kitobxonlar taqrizlari (ochiq manbalardan olingan):

- «Ilmiy adabiyot har doim ham oson o‘qilmaydi, ammo ushbu kitob qiziqarli bo‘lib chiqdi va ozmi-ko‘pmi sodda tilda yozilgan. Mualliflar ilmiy nazariyalarni, ularning paydo bo‘lish sabablari va vaqtini tasvirlaydi, shuningdek, oddiy odam uchun tushunarli va qulay misollar keltiradi. Fan qanday rivojlanganini, odamlarning atrofdagi olam haqidagi tasavvurlari qanday o‘zgarganini bilish qiziqarli, ba'zi nazariyalarning paydo bo‘lish sanalari esa kutilmagan bo‘lib chiqdi. Men doimo kosmos va koinot haqida biror narsa bilib olishdan zavqlanaman va bu kitobda koinotning rivojlanishi, uning xususiyatlari va o‘ziga xos jihatlari haqida ko‘p ma'lumot bor. Kitob bir nafasda o‘qib chiqildi, mualliflar nafaqat fan va kosmos haqida hikoya qilishdi, balki hazil-mutoyibani ham unutishmadi, matnga bir nechta hazil qo‘shishdi, o‘qishdan mamnunman va ushbu mavzudagi boshqa ilmiy-ommabop kitoblar bilan ham tanishib chiqaman.»

- «Mualliflar o‘zlarining eng mashhur asari «Zamonning qisqacha tarixi»da (eng zamonaviy, biroz qisqartirilgan nashri «Zamonning eng qisqa tarixi» deb nomlanadi) bo‘lgani kabi, yana Koinot manzarasi va uni tushuntiruvchi ilmiy modellarning o‘zgarish tarixini tadqiq qiladilar. Biroq bu safar, fizik jihatlardan tashqari, ular falsafiy jihatlarni ham ko‘rib chiqib, «Nega dunyo mavjud?» yoki «Koinot yaratuvchiga muhtoj bo‘lganmi?» kabi savollarga javob berishga harakat qiladilar. «Oliy niyat» kitobi «Eng qisqa tarix»ga nisbatan oldinga qo‘yilgan qadamdek ko‘rinadi: ko‘plab murakkab nazariyalar yanada tushunarli va kengroq tushuntirilgan, yangi misollar va qiziqarli mulohazalar qo‘shilgan. «Oliy niyat»ning mazmunan farqi shundaki, unda vaqt bo‘ylab sayohat haqidagi bob mavjud emas.»

- «Hurmatli olimning navbatdagi kitobini o‘qib chiqdim va o‘tgan safargidek, yana hayratda qoldim. Mualliflar bilan birga sodir bo‘lgan voqea (hamma narsaning boshlanishi) haqida mulohaza yuritganimda, ba'zida qo‘rqib ketdim. Nega? O‘zimning kichkinaligim, ahamiyatsizligim, ibtidoiyligim, arzimasligimdan. Biz haqiqatan ham Koinot miqyosida chumolilarmiz. Katta portlashdan oldin (nazariy jihatdan) hech narsa bo‘lmagani faktini anglab yetish menga qiyin. Oddiy inson miyasi buni qanday tasavvur qilishi mumkin? Na vaqt, na makon. Bo‘shliq... qayerda deysiz! Hatto «bo‘shliq» so‘ziga ham ma'lum bir ma'no yuklaymiz. Odamlar tinimsiz harakat qiladi, ovora bo‘ladi, omon qolishga harakat qiladi, hokimiyat yoki boylik uchun urushadi, dunyo esa shunchalik ulkan, shunchalik aql bovar qilmas. Va agar omad faqat Yerga kulib boqqan bo‘lsa-chi? Agar butun Koinotning hech bir joyida karta kerakli tarzda tushmagan va hayot paydo bo‘lmagan bo‘lsa-chi? Demak, biz yolg‘izmizmi? Ammo Katta portlashdan oldin hech narsa bo‘lmagan bo‘lsa ham, Katta portlashni kim yaratdi? Xoking barcha savollaringizga javob beradi deb o‘ylamang. U faqat dunyomizni tadqiq qilish jarayonida o‘ziga ma'lum bo‘lgan narsalarni muhokama qilishga harakat qiladi. Ammo bu ham ko‘p narsa haqida o‘ylashga majbur qilish uchun yetarli. Men kitobdan zavq oldim. U «Zamonning qisqacha tarixi»ni to‘ldirdi va narsalar tartibini menga yana bir oz ko‘proq tushuntirib berdi.»

- «O‘qish, rostini aytsam, oson bo‘lmadi. Kitobda ikkita mavzu chambarchas bog‘langan. Biri – ilm-fan tarixi va Koinotni o‘rganish haqida. Ikkinchisi – borliqni tushuntirishga urinishning o‘zi. Men ikkinchisidan ko‘proq va birinchisidan kamroq bo‘lishini afzal ko‘rgan bo‘lardim, ammo mualliflar yaxshiroq biladi. O‘qishga ancha vaqt ketdi. Ba’zi narsalar tushunishimdan chetda qoldi. Lekin hammasi bejiz emasdi. Hayot kechirib, hamma narsa qanday tuzilganini tushunishga urinib ko‘rmaslik kulguli. Hammaga yaxshilik tilayman.»

Kitob haqida qisqacha:

Muallif: Stiven Xoking, Leonard Mlodinov.

Tarjimon: Shimanovskaya Yelena , Dambis Andrey Karlovich

Nashriyot: AST

Tahririyat: OGIZ

Seriya: Eksklyuziv klassika

Muqova: Yumshoq | Qog‘oz ofset g‘adir-budur 84/60 Kama

Sahifalar: 256

Eni (mm): 127.5 | Bo‘yi (mm): 183 | Og‘irligi (kg): 0.176

ISBN: 978-5-17-152864-5