Aleksandr Pushkin - Evgeniy Onegin

Aleksandr Pushkinning she’riy roman janrida yozilgan eng mashhur asarlaridan biri bo‘lib, 1823–1831-yillarda yaratilgan. Bu asar rus adabiyotida “realistik romanning boshlanishi” sifatida qaraladi.

Mazmuni

Roman bosh qahramoni Yevgeniy Onegin — Peterburgda yashaydigan yosh, boy, madaniyatli, ammo hayotdan zerikkan aristokrat. U meros qilib olgan qishloq mulkiga ko‘chib keladi. Shu yerda u ikki opa-singil — Tatyana va Olga Larinlar bilan tanishadi.

• Tatyana — sokin, orasta, orzuvchan qiz, fransuz romanlari o‘quvchisi. U Oneginga chin dildan oshiq bo‘lib, unga maktub yozadi.
• Onegin esa Tatyana his-tuyg‘ularini rad etadi va unga sovuq javob beradi.
• Oneginning eng yaqin do‘sti Vladimir Lenskiy — yosh shoir, Olgaga uylanishni xohlaydi.
• Bir kun, ziyofat paytida Onegin hazil tariqasida Olga bilan haddan ortiq yaqinlashib, Lenskiyni ranjitadi. Bu voqea ularning duelga chiqishiga olib keladi.
• Duelda Onegin tasodifan do‘stini o‘ldiradi va qishloqni tark etadi.

Yillar o‘tib, Onegin Peterburgga qaytadi. U yerda u endi shahzoda xotiniga aylangan Tatyana bilan uchrashadi. Bu safar Oneginning o‘zi unga oshiq bo‘ladi, lekin Tatyana, hanuz uni sevsa-da, eri va o‘z sha’niga sodiq qolib, Onegindan voz kechadi.

Asarning asosiy g‘oyalari

• Sevgi va imkonni boy berish — vaqtida qadrlanmagan his-tuyg‘ular qayta tiklanmaydi.
• “Ortiqcha odam” obrazi — iste’dodli, aqlli, ammo jamiyatda o‘z o‘rnini topa olmagan shaxs (Onegin).
• Qishloq va shahar hayoti farqi, jamiyat odatlari, o‘z davrining axloqiy muammolari.

Qiziq fakt

Pushkin romanni she’riy shaklda yozgan — jami 8 bob va 389 strofa. “Onegin bandi” deb atalgan maxsus qofiya va o‘lchov usuli aynan shu asarda yaratilgan.