Aleksandr Pushkinning she’riy roman janrida yozilgan eng mashhur asarlaridan biri bo‘lib, 1823–1831-yillarda yaratilgan. Bu asar rus adabiyotida “realistik romanning boshlanishi” sifatida qaraladi.

Mazmuni

Roman bosh qahramoni Yevgeniy Onegin — Peterburgda yashaydigan yosh, boy, madaniyatli, ammo hayotdan zerikkan aristokrat. U meros qilib olgan qishloq mulkiga ko‘chib keladi. Shu yerda u ikki opa-singil — Tatyana va Olga Larinlar bilan tanishadi.

Tatyana — sokin, orasta, orzuvchan qiz, fransuz romanlari o‘quvchisi. U Oneginga chin dildan oshiq bo‘lib, unga maktub yozadi.
Onegin esa Tatyana his-tuyg‘ularini rad etadi va unga sovuq javob beradi.
Oneginning eng yaqin do‘sti Vladimir Lenskiy — yosh shoir, Olgaga uylanishni xohlaydi.
Bir kun, ziyofat paytida Onegin hazil tariqasida Olga bilan haddan ortiq yaqinlashib, Lenskiyni ranjitadi. Bu voqea ularning duelga chiqishiga olib keladi.
Duelda Onegin tasodifan do‘stini o‘ldiradi va qishloqni tark etadi.

Yillar o‘tib, Onegin Peterburgga qaytadi. U yerda u endi shahzoda xotiniga aylangan Tatyana bilan uchrashadi. Bu safar Oneginning o‘zi unga oshiq bo‘ladi, lekin Tatyana, hanuz uni sevsa-da, eri va o‘z sha’niga sodiq qolib, Onegindan voz kechadi.

Asarning asosiy g‘oyalari

Sevgi va imkonni boy berish — vaqtida qadrlanmagan his-tuyg‘ular qayta tiklanmaydi.
“Ortiqcha odam” obrazi — iste’dodli, aqlli, ammo jamiyatda o‘z o‘rnini topa olmagan shaxs (Onegin).
Qishloq va shahar hayoti farqi, jamiyat odatlari, o‘z davrining axloqiy muammolari.

Qiziq fakt

Pushkin romanni she’riy shaklda yozgan — jami 8 bob va 389 strofa. “Onegin bandi” deb atalgan maxsus qofiya va o‘lchov usuli aynan shu asarda yaratilgan.