"Yuragimni o‘g‘irla, sirli muxlis!" — bu birinchi muhabbat, voyaga yetish jarayoni hamda hayotning eng beqaror davrlaridan birida yuzaga keladigan tuyg‘ular haqidagi zamonaviy ishqiy romandir. Asar markazida bitiruvga tayyorgarlik ko‘rayotgan internat maktab o‘quvchisi Yuliya turadi. U atrofdagilar nazarida "yaxshi qiz" qiyofasini saqlab qolishga o‘rganib qolgan, ammo aslida uning ichki dunyosi ancha murakkab. Muallif Emiliya Grin e’tiborni nafaqat ishqiy sarguzashtlar yoki noma’lum shaxsdan kelayotgan xatlarga, balki bosh qahramon duch kelgan muhim burilish nuqtasiga qaratadi: oldinda uni voyaga yetish davri kutmoqda, atrofdagilar undan muayyan narsalarni kutishmoqda, o‘z his-tuyg‘ulariga ishonish esa unga dahshatli tuyulmoqda. Bu — o‘zgarishlar ostonasida turgan bir qiz, Bogdan Solntsev ismli isyonkor yangi o‘quvchi hamda o‘rnashib qolgan tartib-qoidalarning o‘zgara boshlashi haqidagi hikoya; bularning barchasiga esa bir nechta yoqimli sovg‘alar, tunda qilingan sayr va o‘ta shaxsiy savollar sabab bo‘ladi.
Kitob haqida
O‘qishni bitirishga bir necha hafta qolganida, Yuliya sirli muxlisdan shirinliklar va xatlar ola boshlaydi. Dastlab hammasi oddiydek tuyuladi: uning o‘z tanishlari davrasi, uzoq vaqtdan beri yoqtirib yurgan yigitlari va gumonlanuvchi aniq nomzodlari bor edi. Biroq, vaziyat Bogdan Solntsevning paydo bo‘lishi bilan o‘zgaradi — u qoidalarga bo‘ysunmaydigan, butunlay o‘z qoidalari asosida yashaydigan dadil yigit sifatida tezda tanilib ketadi. Shundan so‘ng voqealar rivoji shunchaki «xatlarni kim yozayapti?» degan oddiy savoldan chekinib, qahramonning ichki ziddiyatiga qaratiladi: u atrofdagilar kutganidek inson bo‘lib qolishi kerakmi yoki nihoyat o‘ziga haqiqiy, zaif va samimiy bo‘lishga ruxsat berishi lozimmi?
Asosiy qahramonlar
Yuliya — bolalar uyida yashovchi, voyaga yetish arafasida turgan va tez orada muassasani tark etishga tayyorlanayotgan qiz. O‘zini odobli tutishga va ko‘zga tashlanmaslikka o‘rganib qolgan Yuliya, sirli muxlisning paydo bo‘lishi sababli bu odatiy qolipdan chiqishga majbur bo‘ladi. Bu holat uni o‘zining asl istaklari haqida chuqurroq o‘ylab ko‘rishga undaydi.
Bogdan Solntsev — bolalar uyiga yangi kelgan bola; u o‘zining keskin va qo‘pol xulqi bilan ajralib turadigan, muammolar keltirib chiqarishga moyil isyonkor shaxs. Uning tashqi qiyofasidagi o‘zini dadil ko‘rsatishga urinishlari ostida ancha murakkab ichki dunyo yashiringan bo‘lib, aynan shu jihat bosh qahramonni avvallari tabiiy deb qabul qilgan barcha narsalariga qayta baho berishga majbur qiladi.
Yordamchi qahramonlar qatorida bolalar uyining boshqa tarbiyalanuvchilari ham bor. Ular sirli sovg‘alar atrofidagi jumboqni yanada kuchaytiradilar hamda o‘smirlar hayotiga xos bo‘lgan keskin muhitni yaqqol namoyon etadilar.
Nima uchun bu kitob o‘ziga rom etadi?
Ushbu roman birinchi muhabbat, hissiy jihatdan voyaga yetish jarayoni hamda mukammallikka emas, balki bir-biridan farq qiluvchi shaxslarning to‘qnashuviga asoslangan munosabatlar haqidagi asarlarni sevuvchilar uchun ayni muddaodir. Emiliya Grinning uslubi — o‘ziga xos ohangi va hissiyotlarga urg‘u berishi jihatidan — Anna Jeyn hamda Asya Lavrinovich ijodini xush ko‘ruvchilarga manzur bo‘ladi. Asar qahramonlarning ichki dunyosidagi o‘zgarishlar, romantik sarguzashtlar hamda bolalik va kattalar hayoti ostonasida turgan inson boshidan kechiradigan, ko‘pchilikka tanish bo‘lgan tuyg‘ular atrofida qurilgan. Voqealar maktab-internatda kechishi esa hikoyaga yanada qiziqroq tus beradi: bu yerda har bir shaxsiy tanlov insonning obro‘-e’tibori, atrofdagilarning bahosi hamda tayanchsiz qolish qo‘rquvi bilan chambarchas bog‘liqdir.
O‘qishni boshlashdan avval nimani bilish kerak?
Bu — hissiyotlarga urg‘u berilgan, voqealari tez rivojlanadigan va yoshlar o‘rtasidagi romantik munosabatlarga xos ohangni o‘zida mujassam etgan qisqa romandir. Emiliya Grinning yozish uslubi yengil va jonli bo‘lib, u qahramonlarning ichki dunyosi, o‘zaro suhbatlari hamda ular orasidagi romantik taranglikka alohida e’tibor qaratadi. Asarda yetimxonadagi hayot, qoidalarni buzish va o‘smirlik davriga xos zaiflik kabi mavzular qalamga olinadi. Shu sababli, syujet nafaqat endigina kurtak yozayotgan muhabbat, balki yaqinlashib kelayotgan o‘zgarishlar hissi bilan ham oldinga siljiydi — bu o‘zgarishlar bosh qahramon uchun o‘ta real va ta’sirli tuyuladi.

