Yaldo kechasi

Xayriddin Sultonning "Yaldo kechasi" romani o'zbek adabiyotining eng sara tarixiy-falsafiy asarlaridan biri hisoblanadi. Ushbu asar o'zining chuqur mazmuni, yuksak badiiy saviyasi va milliy o'zlikni anglatishdagi o'rni bilan e'tiborga loyiqdir.

• Tarixiy asos va davr: Romanda XIX asr oxiri va XX asrning boshlari, xususan, Turkistonda kechgan murakkab tarixiy burilishlar, jadidchilik harakatining shakllanishi, ma'rifatparvarlarning faoliyati hamda sho'rolar tuzumi o'rnatilish davridagi siyosiy tazyiqlar juda ta'sirchan tasvirlangan.
• Ramziy ma'no: Asar nomiga asos qilib olingan "Yaldo" – sharq xalqlarida yilning eng uzun, eng qorong'u va zulmatli qish kechasi hisoblanadi. Muallif bu timsol orqali Turkiston xalqi boshiga tushgan mustamlakachilik zulmi, qatag'onlar va ma'naviy tushkunlik davrini mahorat bilan ochib beradi.
• G'oya va qahramonlar: Asar qahramonlari taqdiri orqali vatanparvarlik, ozodlik, adolat va ma'rifat g'oyalari targ'ib qilinadi. Yozuvchi tarixiy haqiqatni badiiy to'qima bilan uyg'unlashtirgan holda, millat fojiasi va uning qayta uyg'onishga bo'lgan intilishlarini teran falsafiy mushohada qiladi.