Agar siz choy ichishni va o‘simlik yetishtirishni yoqtirsangiz, ushbu choy yetishtirish to‘plami siz uchun juda mos keladi. Ushbu choy navi qora va yashil choy ishlab chiqarishda dunyoda eng keng tarqalgan hisoblanadi.
Bir necha ming yil avval kamtarona Xitoy kameliyasi dunyoga ajoyib ichimlik – choyni tuhfa etdi. U tezda insonlar qalbini zabt etib, ruhiy xotirjamlik, mehmondo‘stlik va samimiyat ramziga aylandi.
Sharq donishmandligi shunday deydi: “Choy ichmagan inson koinot bilan uyg‘unlikda emas”. Haqiqatan ham, bu ichimlikning yoqimli biroz achchiq ta’mi va xushbo‘y hidi asablarni tinchlantirib, fikrlarni tartibga solishga yordam beradi.
Yangi damlangan choydagi efir moylarining nozik hidlari tasavvurni uyg‘otadi va hatto xotirani yangilashga yordam beradi. Bu ichimlik sovuq havoda isitadi, issiqda esa chanqoqni yaxshi qondiradi. Bundan tashqari, uning immunitet uchun foydasi ham isbotlangan. Shu sababli dunyoda har kuni taxminan 3,7 milliard piyola choy ichiladi. Bu suvdan keyingi eng ko‘p iste’mol qilinadigan ichimlik hisoblanadi.
Turli choy navlari nafaqat ichimlik sifatida, balki tibbiy va kosmetik maqsadlarda ham keng qo‘llaniladi. Qizig‘i shundaki, ularning barchasi bitta o‘simlik – Camellia sinensis barglaridan tayyorlanadi. Uni uyingiz derazasi yoniga eking va har kuni Sharqning haqiqiy afsonasidan bahramand bo‘ling!
Xitoy kameliyasi choyi – doim yashil, chiroyli va zich tojli o‘simlik. Barglari shirali yashil, tishli va ellips shaklida bo‘ladi. Odatda kuz boshida shoxlarda oq yoki nozik pushti rangli, yorqin sariq changchilarga ega xushbo‘y gullar ochiladi. Ularning nafis hidi ko‘pincha kosmetik hidlar yaratishda qo‘llaniladi.
Choy mevasi – yassi quti bo‘lib, pishgach yorilib, yangi urug‘lar beradi. Xitoyning Yunnan viloyatida issiq iqlimda u 6 metr balandlikdagi daraxt sifatida o‘sadi, boshqa hududlarda esa buta shaklida bo‘ladi. Shimolga qarab o‘lchami kichrayib boradi.
Choy o‘simligi sharoitga nisbatan talabchan emas, ammo tinchlikni yaxshi ko‘radi. Ortiqcha parvarish va ayniqsa ko‘chirib o‘tkazish unga stress bo‘lishi mumkin. Uni bog‘ning quyoshli joyiga yoki deraza tokchasidagi idishga joylashtiring — u muhitga sharqona ekzotika olib kiradi.
Yetishtirish bo‘yicha yo‘riqnoma
Unib chiqish foizini oshirish uchun urug‘larni ekishdan oldin skarifikatsiya qilish, ya’ni tashqi qobig‘ini biroz shikastlash kerak. So‘ng ularni 2–3 kun davomida o‘sish stimulyatori eritmasiga solib qo‘ying. Tuproq aralashmasini tayyorlang: kislotali torf, chimli tuproq va yirik daryo qumi yoki perlit (3:2:1). Idish tagiga drenaj uchun keramzit soling, ustiga tayyor tuproqni joylashtiring va urug‘larni 2 sm chuqurlikka eking, so‘ng sug‘oring.
Idishni shaffof polietilen bilan yoping va har kuni 15 daqiqa shamollating. Uni iliq joyga qo‘ying. Unib chiqish uchun optimal harorat 26–30°C. Tuproq doimo nam bo‘lib turishi kerak. Urug‘lar 10–12 haftada unib chiqadi. Nihollar chiqqach, polietilenni olib tashlang. Yosh o‘simliklarni to‘g‘ridan-to‘g‘ri quyosh nurlaridan himoya qiling. Ularni purkagich bilan namlab turing va tuproq qurib ketmasligiga e’tibor bering.
O‘simlik kattalashgach, uni ochiq yerga yoki kattaroq idishga ko‘chirib o‘tkazing.

