«Xazina izlab» — ilk sevgi, do‘stlik, sarguzashtlar va hayotdagi kutilmagan o‘zgarishlar haqida yozilgan iliq va ta’sirchan o‘smirlar romani. Asar markazida o‘n yetti yoshli Sima Shats turadi. U hayoti oson kechmagan, xarakteri murakkab qiz bo‘lib, sinfdoshlari orasida o‘zini begona his qiladi va odamlarning mehribonligi hamda mo‘jizalarga ishonishni deyarli to‘xtatgan.
Sima bilan bir sinfda o‘qiydigan Lev Staxovich esa uning mutlaqo teskarisi — mashhur, o‘ziga ishongan va mehribon oilada ulg‘aygan yigit. Avvaliga ular orasida hech qanday umumiylik yo‘qdek tuyuladi. Ammo kutilmagan vaziyat sabab Lev Simaga repetitorlik qila boshlaydi. Ular bir-birini yaxshiroq tanigan sari, oddiy sinfdoshlik asta-sekin samimiy do‘stlik va yanada chuqur his-tuyg‘ularga aylanadi.
Haqiqiy sarguzasht esa yozgi ta’til paytida boshlanadi. Lev Sima va boshqa do‘stlari bilan birga haqiqiy xazinani izlashga rozi bo‘ladi. Bu sayohat ular uchun shunchaki qiziqarli sarguzasht emas, balki o‘zlarini, atrofidagi insonlarni va haqiqiy his-tuyg‘ularini yaxshiroq anglash imkoniyatiga aylanadi. Yo‘ldagi kutilmagan voqealar va sinovlar qahramonlarning munosabatlarini ham o‘zgartirib boradi.
Asar tashqi tomondan sovuqqon ko‘ringan insonning qalbida qanday nozik tuyg‘ular yashiringanini, do‘stlik yolg‘izlikni yengishga qanday yordam berishini va kutilmagan voqealar inson hayotini butunlay o‘zgartirishi mumkinligini ko‘rsatadi. Romanda romantika, hazil, sarguzasht va ta’sirli lahzalar uyg‘unlashib, o‘quvchiga iliq va unutilmas kayfiyat bag‘ishlaydi.

