“Utopiya” — adolat, tenglik va ozodlikka intilgan jamiyat haqida asar

Tomas Morning "Utopiya" kitobi 1516-yilda lotin tilida yozilgan va Uyg'onish davri gumanistik ruhini o'zida mujassam etgan. Asar ikki qismdan iborat: birinchi qismda Mor ijtimoiy tengsizlik, feodal zulmi, dehqonlarning og'ir ahvoli va o'sha davrdagi Angliya va Yevropaning adolatsiz qonunlarini tanqid qiladi. Ikkinchi qismda u "Utopiya oroli" deb nomlangan xayoliy jamiyatni tasvirlaydi. Utopiyachilar bir-biriga yordam berishadi, mulk umumiy bo'ladi va boylik to'planmaydi. Hamma ishlashga majbur, ammo mehnatning adolatli taqsimlanishi tufayli hech kimga ortiqcha yuk tushmaydi. Ta'lim hamma uchun majburiy va bepul, qonunlar esa sodda va qisqa, hamma uchun tushunarli. E'tiqod masalalarida bag'rikenglik hukmronlik qiladi - turli dinlar yonma-yon yashaydi. Harbiy kuch faqat mudofaa uchun yoki o'ta zarur hollarda qo'llaniladi. "Utopiya" nafaqat o'z davriga, balki keyingi davrlarda ijtimoiy-siyosiy fikrning rivojlanishiga ham chuqur ta'sir ko'rsatdi. Ushbu kitobdan so'ng "utopiya" so'zining o'zi dunyoning ko'plab tillariga ideal, ammo ko'pincha erishib bo'lmaydigan jamiyatning belgisi sifatida kirdi. Bugungi kunda ham bu asar insoniyatning asosiy savollaridan biri haqida mulohaza yuritishga undaydi: adolatli va teng huquqli jamiyat qurish mumkinmi? Shuning uchun, "Utopiya" shunchaki tarix kitobi emas, balki bugungi kunda ham dolzarb ijtimoiy-falsafiy asardir.