“Utopiya” — adolat, tenglik va ozodlikka intilgan jamiyat haqida asar

Tomas Morening “Utopiya” asari 1516-yilda lotin tilida yozilgan bo‘lib, Renessans davri gumanistik ruhini o‘zida mujassam etgan. Kitob ikki qismdan iborat: birinchi qismda More o‘z davridagi Angliya va Yevropa jamiyatidagi ijtimoiy tengsizlik, feodallar zulmi, kambag‘allarning qiynalishi va qonunlarning adolatsizligini tanqid qiladi. Ikkinchi qismda esa u “Utopiya oroli” deb nomlangan xayoliy jamiyatni tasvirlaydi.

Utopiya aholisi bir-biriga yordamchi, mulk umumiy hisoblanadi, boylik to‘planmaydi. Har kim mehnat qiladi, ishlash majburiy, biroq mehnat adolatli taqsimlanganligi sababli hech kim ortiqcha qiynalmaydi. Ta’lim hamma uchun majburiy va bepul, qonunlar esa oddiy va qisqa, hamma uchun tushunarli. Din masalasida ham bag‘rikenglik bor — turli e’tiqodlar yonma-yon mavjud. Harbiy kuch ishlatish faqat himoya yoki katta zarurat paytida qo‘llanadi.

“Utopiya” nafaqat o‘z davrida, balki keyingi asrlarda ham ijtimoiy-siyosiy fikr rivojiga katta ta’sir ko‘rsatgan. “Utopiya” so‘zi aynan shu asardan keyin butun dunyo tillarida ideal, ammo ko‘pincha erishib bo‘lmaydigan jamiyat modeli ma’nosida qo‘llanadigan tushunchaga aylangan.