Usmon Nosir - Yurak

„Yurak“ — otashnafas shoir Usmon Nosir tomonidan 1933-yilda yozilgan, oʻzbek adabiyoti xazinasidan munosib oʻrin olgan eng mashhur va eng kuchli lirik sheʼrlardan biridir.

Bu sheʼr shoirning joʻshqin qalbi, qisqa va fojiali hayoti hamda bevaqt soʻngan ijodiy yoʻlining oʻziga xos ramzi (vizit kartasi) hisoblanadi.

📝 Sheʼrning matni

Yurak, sen san mufassal sheʼrim,

Sen mening bitmagan kitobim qolding.

Hayot qanotida uchgan kunlarim,

Shodlik qoʻshigʻini sen uqib olding.

Koʻnglim iftixori, sevikli mardim,

Erkin qushcha kabi sayrasang edi.

Dunyoni unutgan gʻamgin damimda,

Taskin beruvchim ham oʻzingsan, darding...

Koʻkda yulduzlar ham bamisli uchqun,

Koʻzlarim tikildi uzoq ufqlarga.

Qalbimda tugʻilgan muqaddas tuygʻu,

Oʻxshaydi bepoyon, moviy toʻlqinga.

Yurak, sen kimsan? Mening sirdoshim,

Hayot yoʻllarida hamroh, yoʻldoshim.

Agar sen toʻxtasang, tugaydi umrim,

Ey, mening bitmagan muqaddas sheʼrim!

💡 Sheʼrning asosiy gʻoyasi va badiiy tahlili

• Yurak — sirdosh obrazida: Shoir oʻz yuragiga tirik mavjudot, eng yaqin doʻst va sirdosh sifatida murojaat qiladi. Uni „bitmagan kitobim“, „mufassal sheʼrim“ deb ataydi.
• Joʻshqinlik va hayotsevarlik: Sheʼr garchi gʻamgin ohanglarga ega boʻlsa-da, unda hayotga boʻlgan cheksiz muhabbat, erkinlikka intilish va yuksak pafos (joʻshqinlik) yaqqol sezilib turadi.
• Fojiaviy oldindan sezish: Usmon Nosir ushbu sheʼrni yozganda bor-yoʻgʻi 21 yoshda boʻlgan. „Agar sen toʻxtasang, tugaydi umrim“, „bitmagan kitobim qolding“ kabi satrlar goʻyo shoir oʻzining qisqa va fojiali umrini oldindan sezgandek taassurot qoldiradi (shoir 1937-yil qatagʻon qilinib, 1944-yil 32 yoshida surgunda vafot etgan).

🎤 Sanʼatdagi hayoti

Ushbu sheʼr oʻzining musiqiyligi va kuchli ritmi bilan sanʼatkorlarni doim jalb qilib kelgan. Ayniqsa, Oʻzbekiston xalq artisti Sherali Joʻrayev tomonidan ijro etilgan „Yurak“ qoʻshigʻi xalq orasida juda mashhur va oʻlmas asarga aylangan.