«Tiriklar. Biz ozod bo‘lib qolamiz» — Varvara Yenalning «Tiriklar» turkumidagi ikkinchi kitob bo‘lib, Tais, Fyodor, Emma, Kolyuchiy va ularning do‘stlari haqidagi voqealarni davom ettiradi. Qahramonlar ulkan orbital MOAG stansiyasida, kattalarsiz, robotlar tomonidan tarbiyalanib va o‘qitilib ulg‘aygan. Endi esa ularning hayoti keskin o‘zgarib, oldinda yanada katta va xavfli sarguzashtlar paydo bo‘ladi.
Qahramonlarning dunyosi endi faqat orbital stansiya bilan cheklanib qolmaydi. Ular koinotga chiqish, yangi joylarni o‘rganish va insoniyat yashayotgan dunyo bilan yaqindan tanishish imkoniyatiga ega bo‘ladilar. Ayrim qahramonlar hatto Yerga tushib, ilgari faqat tasavvur qilgan hayot bilan yuzma-yuz keladilar. Biroq erkinlik bilan birga yangi mas’uliyat ham keladi. Qahramonlar kutilmagan xavflar, yo‘qotishlar va murakkab tanlovlarga duch keladilar. Kechagi dushmanlar ittifoqchiga aylanishi mumkin, yangi dushmanlar esa avvalgilaridan ham kuchliroq bo‘lib chiqadi. Har bir qaror ularning o‘z taqdiriga va atrofidagi insonlarning hayotiga ta’sir qilishi mumkin.
Asarda ulg‘ayish, erkinlik, do‘stlik, ishonch, jasorat va insoniylik mavzulari muhim o‘rin egallaydi. Qahramonlar turli sinovlardan o‘tib, mustaqil fikrlashni, o‘z tanlovlari uchun javob berishni va qiyin vaziyatlarda bir-birini qo‘llab-quvvatlashni o‘rganadilar. Shu sababli kitob kosmik sarguzasht bilan birga o‘smirlarning ulg‘ayishi va o‘z o‘rnini topishi haqidagi katta hikoyani ham davom ettiradi

