«Tiriklar. Biz odamlar orasida yashay olamiz» — Varvara Yenalning «Tiriklar» fantastik turkumidagi birinchi kitobi. Voqealar ulkan orbital MOAG stansiyasida kechadi. Stansiya deyarli butun boshli shaharga o‘xshaydi: unda maktablar, yashash hududlari, transport vositalari va kundalik hayot uchun zarur bo‘lgan barcha sharoitlar mavjud. Ammo bu dunyoda juda g‘alati holat bor — bolalarni ota-onalari emas, balki robotlar tarbiyalaydi va o‘qitadi. Qahramonlar esa ota-onalari nima sababdan ularni tashlab ketganini bilishmaydi.
Asarning asosiy qahramonlari — Tais, Emma, Fyodor, Kolyuchiy va ularning do‘stlari. Ular qat’iy qoidalar asosida yashaydigan tizimda ulg‘ayadilar. Ba’zi bolalar «to‘g‘ri» deb hisoblanib, xavfsiz sharoitda yashaydi, boshqalari esa jamiyatdan chetlatilib, o‘zlari tirik qolish yo‘lini izlashga majbur bo‘ladi. Tais va uning do‘stlari atrofidagi dunyoda tobora ko‘proq qarama-qarshiliklarni payqay boshlaydilar va MOAG haqida ularga aytilmagan sirlar borligini tushunadilar.
Bolalar stansiyaning yashirin va yopiq hududlarini o‘rganadi, oziq-ovqat va suv topishga harakat qiladi, bir-biriga yordam beradi va o‘zlari yashayotgan tizimning asl mohiyatini tushunishga intiladi. Ular uchun har bir yangi kashfiyot yangi savollarni paydo qiladi. MOAG bolalarni himoya qilayotgandek ko‘rinsa-da, uning qoidalari va robotlar nazorati ortida qanday maqsad yashiringani tobora muhimroq savolga aylanadi.
Kitobda fantastik sarguzashtlar bilan bir qatorda erkinlik, do‘stlik, ulg‘ayish, tanlov, ishonch va insonning o‘z taqdirini o‘zi belgilashi kabi mavzular ham yoritiladi. Qahramonlar o‘zlari haqida, o‘z dunyosi va kelajagi haqida haqiqatni izlashga majbur bo‘ladilar. Asar kosmik muhit, sirli texnologiyalar, robotlar va keskin sarguzashtlarni insoniy munosabatlar hamda ijtimoiy mavzular bilan birlashtiradi.

