Solihlar davrasida

Usmon Shavkatullohning Solihlar davrasida kitobi ma’naviy-axloqiy tarbiya berishga qaratilgan asarlardan biri bo‘lib, unda insonni yaxshilikka boshlaydigan g‘oyalar, ibratli voqealar va solih insonlarning hayotidan namunalar orqali chuqur ma’no beriladi. Ushbu kitobning eng katta qiymati shundaki, u faqat o‘qish uchun yozilgan oddiy matn emas, balki inson qalbiga ta’sir qiladigan, uni o‘zini tahlil qilishga undaydigan tarbiyaviy manbadir.

Kitobning asosiy afzalliklaridan biri — unda keltirilgan mavzularning hayotiy va amaliy ekanligidir. Asarda solih insonlarning hayoti orqali halollik, sabr, shukr, kamtarlik, mehr-oqibat, adolat va poklik kabi fazilatlar yoritiladi. Bu fazilatlar faqat nazariy tushuncha sifatida emas, balki real hayotdagi vaziyatlar orqali ko‘rsatib beriladi. Natijada o‘quvchi bu sifatlarning ahamiyatini chuqurroq anglaydi va ularni o‘z hayotida qo‘llashga harakat qiladi.

Yana bir muhim xususiyat shundaki, kitob juda sodda va tushunarli tilda yozilgan. Murakkab iboralar yoki og‘ir uslub ishlatilmaganligi sababli uni turli yoshdagi kitobxonlar bemalol o‘qiy oladi. Ayniqsa, yoshlar uchun bu juda foydali, chunki ular axloqiy tushunchalarni oson qabul qiladi va hayotda qo‘llashni boshlaydi. Har bir hikoya yoki voqea qisqa, lo‘nda va aniq berilgan bo‘lib, undan chiqariladigan xulosa ham ochiq ifodalangan.

Kitobning yana bir afzalligi — u insonni o‘z ustida ishlashga undaydi. O‘quvchi asarni o‘qir ekan, faqat boshqalarning hayoti haqida bilib qolmaydi, balki o‘z xatti-harakatlarini ham tahlil qila boshlaydi. “Men qanday yashayapman?”, “Menda bu fazilatlar bormi?”, “Men qanday yaxshilanishim mumkin?” degan savollar paydo bo‘ladi. Bu esa kitobning tarbiyaviy kuchini yanada oshiradi.

Asarda solih insonlar hayoti orqali sabr va bardoshning ahamiyati ham chuqur yoritiladi. Hayotda turli sinovlar bo‘lishi, lekin ularga sabr bilan yondashish kerakligi ta’kidlanadi. Shu orqali o‘quvchi qiyinchiliklardan qo‘rqmaslik, balki ularni yengib o‘tish kerakligini anglaydi. Bu esa ruhiy jihatdan kuchli shaxs shakllanishiga yordam beradi.

Shuningdek, kitobda shukr qilish mavzusi ham muhim o‘rin tutadi. Inson o‘zida bor ne’matlarni qadrlashi, ularga shukr qilishi kerakligi turli misollar orqali tushuntiriladi. Bu esa o‘quvchini hayotga ijobiy qarashga o‘rgatadi va qanoat hissini shakllantiradi.

Kitobning yana bir ijobiy tomoni — undagi hikoyalar ibratli va esda qolarli. Har bir voqea o‘quvchining xotirasida qoladi va u hayotiy vaziyatlarda shu hikoyalardan olingan saboqlarni eslaydi. Bu esa kitobning uzoq muddatli tarbiyaviy ta’sirini ta’minlaydi.

Solihlar davrasida kitobi insonni ma’naviy jihatdan boyitadigan, axloqiy qadriyatlarni mustahkamlaydigan va hayotga to‘g‘ri qarashni shakllantiradigan muhim asardir. U o‘quvchini faqat bilim bilan emas, balki yaxshi xulq va ezgu fazilatlar bilan ham tarbiyalaydi. Kitobning eng katta xulosasi shuki, inson qanchalik ilmli bo‘lmasin, agar uning axloqi go‘zal bo‘lmasa, u to‘liq yetuk inson bo‘la olmaydi.