Shavel (Rumex acetosa) agrotexnik xususiyatlari
Shavel (sho‘ra, nordon sho‘ra) – ko‘p yillik o‘simlik bo‘lib, barglarida ko‘p miqdorda vitaminlar, minerallar va organik kislotalar mavjud. U salatlar, sho‘rvalar va turli taomlarda ishlatiladi.
1. Iqlim va tuproq talablari
- Sovuqqa chidamli: -7…-10°C gacha sovuqqa bardosh beradi.
- Optimal harorat: +15…+20°C.
- Quyoshli va qisman soyali joylarda yaxshi o‘sadi.
- Tuproq:
- Yumshoq, unumdor va namlikni yaxshi ushlab turuvchi tuproqlarda yaxshi o‘sadi.
- pH darajasi: 5,5–7,0.
- Organik moddalarga boy bo‘lishi tavsiya etiladi.
2. Urug‘ ekish
- Ekish muddati:
- Bahorda: Aprel-may oylarida.
- Kuzda: Avgust-sentyabr oylarida.
- Ekish usuli:
- Urug‘lar 1–1,5 sm chuqurlikka ekiladi.
- Qator oralig‘i: 25–30 sm.
- O‘simliklar orasidagi masofa: 10–15 sm.
- Ko‘chat usuli:
- 35–40 kunlik ko‘chatlar ochiq maydonga ko‘chirib ekiladi.
3. Parvarishlash
- Sug‘orish:
- Namlikni yaxshi ko‘radi, ayniqsa, quruq ob-havo sharoitida muntazam sug‘orish kerak.
- Tuproqning doimiy namligini saqlash muhim.
- O‘g‘itlash:
- Ekishdan oldin chirigan go‘ng yoki kompost bilan boyitish.
- Vegetatsiya davrida azotli o‘g‘itlarni qo‘llash (masalan, ammiak selitrasi).
- Chopiq va begona o‘tlarni yo‘qotish:
- Tuproqni yumshatish va begona o‘tlarni yo‘qotish hosildorlikni oshiradi.
- Gullashni oldini olish:
- Agar barglarni uzoq muddat yig‘ib olishni xohlasangiz, o‘simlik gullashini oldini olish uchun poyalari kesib tashlanadi.
4. Kasallik va zararkunandalarga qarshi kurash
- Kasalliklar: Unshudring, ildiz chirishi, zang kasalliklari.
- Zararkunandalar: Shilliqqurtlar, barg qo‘ng‘izlari, tırtıllar.
- Himoya choralari:
- Tuproqni haddan tashqari namlashdan saqlash.
- Zararkunandalarga qarshi tabiiy usullar (masalan, kul yoki tamaki changi sepish).
5. Hosil yig‘ish
- Birinchi hosil ekishdan keyin 30–40 kun ichida olinadi.
- Barglar 8–10 sm uzunlikka yetganda yig‘ib olinadi.
- Barglarni uzish o‘simlikning yangi barg chiqarishini tezlashtiradi.
- Bir mavsumda 4–5 marta hosil yig‘ish mumkin.
- Qishda saqlash uchun quritish yoki muzlatish mumkin.
Shavel parvarishi oson bo‘lib, to‘g‘ri agrotexnika tadbirlari bilan yil davomida mazali va foydali barglarga ega bo‘lish mumkin. 🌿