Riyozus Solihiyn Imom Abu Zakariyo Yahyo ibn Sharof an-Navaviy Damashq

Bu islom olamidagi eng mashhur va nufuzli hadis to‘plamlaridan biri bo‘lib, sunniy musulmonlar orasida tarqalishi va mashhurligi bo‘yicha haqli ravishda Qur’oni karimdan keyin ikkinchi o‘rinda turadi. Kitob islom an’anasida "Din jonlantiruvchisi" (Muhyiddin) deb ataladigan buyuk muhaddis, faqih va zohid Imom Yahyo ibn Sharof an-Navaviy (milodiy 1233-1277) tomonidan tuzilgan.

Muallif haqida

Imom an-Navaviy hijriy 631-yilda (milodiy 1233-yil) Damashq yaqinidagi Nava qishlog‘ida (hozirgi Suriya) tug‘ilgan. U yoshligidanoq o‘qishda ajoyib qobiliyatlarini namoyon etdi: balog‘at yoshiga yetganda Qur’onni to‘liq yod oldi va o‘n to‘qqiz yoshida islom ilmlarini chuqur o‘rganish uchun Damashqqa yo‘l oldi. To‘rt yarim oy ichida u shofiiy fiqhiga oid fundamental asar "At-Tanbih"ni o‘rganib oldi.

Imom an-Navaviy o‘ta zohidona hayot kechirgan: kechalari deyarli uxlamagan, vaqtini ibodat va kitob yozishga bag‘ishlagan, eng oddiy taom va kiyimlarni afzal ko‘rgan. U o‘zining prinsipialligi bilan tanilgan: bir safar u hukmdorning farmonini adolatsiz deb hisoblab, uni imzolashdan bosh tortgan va tahdidlarga qaramay, o‘z qarorini o‘zgartirmagan.

Muallif o‘zidan boy ilmiy meros qoldirgan. Uning eng mashhur asarlari orasida:

"Sahih Muslim sharhi"

"Al-Azkor" ("Allohni eslash") — duolar va zikrlar to‘plami

"Al-Arbaun" ("An-Navaviyning qirq hadisi")

"Minhoj at-Tolibin" - shofiiy huquqiga oid klassik asar

Kitob nima haqida?

"Riyozus Solihin" ("Yaxshilar bog‘lari") hijriy 670-yilda (milodiy 1272-yil) muallif tomonidan yozib tugatilgan. Bu Imom an-Navaviy musulmon hayotining barcha jabhalariga oid eng ishonchli hadislarni kiritgan to‘plamdir.

Kitobning asosiy maqsadi huquqiy me’yorlarni shunchaki sanab o‘tish emas, balki ma’naviy kamolot yo‘lini ko‘rsatish, insonda xudojo‘ylik, samimiylik va yaxshi xulq-atvorni tarbiyalashdir.

To‘plamning tuzilishi o‘quvchiga qulay bo‘lishi uchun puxta o‘ylangan:

Har biri ma’lum bir mavzuga bag‘ishlangan 18 ta bo‘lim (kutub)

E’tiqod va xulq-atvorning turli jihatlarini batafsil ochib beruvchi 400 ga yaqin bob (abvob)

Eng ishonchli manbalardan, jumladan Sahih al-Buxoriy, Sahih Muslim va boshqa kanonik to‘plamlardan tanlab olingan taxminan 1900 ta hadis

To‘plam mazmuni quyidagi mavzularni qamrab oladi:

Ixlos va niyat — kitobning birinchi bo‘limi "Albatta, amallar faqat niyatga qarab baholanadi" degan hadis bilan boshlanadi.

Iymon va e’tiqod — e’tiqod asoslari va imonni mustahkamlash yo‘llari

Ibodat - namoz, ro‘za, zakot, ziyorat va boshqa ibodat shakllari

Axloq — rostgo‘ylik, kamtarlik, sabr-toqat, shukr, tavba

Ijtimoiy me’yorlar (mu’amalot) - ota-onalar, qo‘shnilar, mehmonlar va umuman jamiyat bilan o‘zaro munosabatlar

Harom amallar — gunoh, munofiqlik va haromdan qaytarish

Ma’naviy amallar - Allohni zikr qilish, tavba qilish, duo qilish

To‘plamdagi hadislarning aksariyati qisqa, tushunarli va murakkab talqinni talab etmaydi, bu esa ushbu kitobni keng kitobxonlar ommasi uchun mukammal qo‘llanma qiladi.

Kitobning ahamiyati va afzalliklari

Islom ulamolari bu asarni asrlar davomida yuksak baholaganlar. Imom Ibn Kasir uni Payg‘ambar (sollallohu alayhi vasallam) ning olijanob fazilatlari haqidagi eng foydali kitoblardan biri deb yozgan. Mulla Ali al-Qoriy "Yaxshilar bog‘lari"ni Payg‘ambarimizning xulq-atvori va siymosi haqidagi eng yaxshi kitob deb atagan va uni o‘qigan kishi Payg‘ambarimizning olijanob xislatlarini o‘z ko‘zi bilan ko‘rgandek bo‘lishini ta’kidlagan.

Kitob har qanday tayyorgarlik darajasidagi o‘quvchilar uchun mos keladi - boshlovchilardan tortib diniy ta’lim muassasalari talabalarigacha. To‘plam erkaklarga ham, ayollarga ham mo‘ljallangan, chunki unda istisnosiz barcha mo‘minlarga tegishli ko‘rsatmalar mavjud.