"Tafsir Hilol." Qur’oni Karim/Qur’on. Semantik tarjima va batafsil talqin," Shayx Muhammad Sodiq Muhammad Yusuf
Dunyoga mashhur islom olimi, muftiy va ilohiyotchi, O‘zbekiston va butun postsovet hududining yirik diniy arbobi, muhtaram shayx Muhammad Sodiq Muhammad Yusufning (1952-2015) fundamental asari. "Tafsiri Hilol" bugungi kunning eng ishonchli tafsirlaridan biri bo‘lib, unda Qur’oni karimning arabcha oyatlari bilan bir qatorda ularning rus tilidagi ma’no tarjimasi va batafsil tafsiri ham berilgan.
Kitob nima haqida?
"Tafsir Hilol" shunchaki Qur’on ma’nolarining tarjimasi emas, balki ishonchli hadislar, tarixiy kontekst va o‘tmishning nufuzli allomalari fikrlarini jalb etgan holda muqaddas oyatlarning keng qamrovli talqinidir. Har bir oyatga sharhlar, izohlar va hayotiy misollar berilgan, ularsiz ko‘plab vahiylarning ma’nosini to‘g‘ri tushunish mumkin emas edi.
"Tafsiri Hilol"ning rus tiliga tarjimasi ustida ishlash 1990-yillarda boshlangan va 2021-yilda to‘liq yakunlangan. 2022-yilda rus tilidagi versiya 10 jildda, umumiy hajmi taxminan 5200 sahifadan iborat holda qayta nashr etildi. Ushbu nashr o‘zining ilohiyot maktabi bilan mashhur bo‘lgan O‘rta Osiyoning tarixiy viloyati - Movarounnahr mufassirlarining shonli an’anasining davomi bo‘ldi.
Tuzilishi va mazmuni
Kitob katta hajmli kirish qismi bilan boshlanadi (taxminan 130 sahifa), unda quyidagilar qisqacha yoritilgan:
Qur’onning nozil bo‘lish tarixi va uning mo‘jizakorligi
Qur’onni qanday o‘qish va tushunish kerak
Markaziy Osiyoda ekzegetik an’ana
Ushbu tafsirning o‘ziga xos xususiyatlari
So‘ngra ketma-ket, juz va suralar bo‘yicha Qur’on oyatlari arab tilida, ularning rus tilidagi ma’no tarjimasi va batafsil sharhi bilan bayon etiladi. Tomlar oxirida nomlar, geografik nomlar va predmetlarning ko‘rsatkichlari keltirilgan.
Muallif haqida
Shayx Muhammad Sodiq Muhammad Yusuf (1952-2015) O‘zbekistonning Andijon shahrida tug‘ilgan. 1975-yilda Toshkentdagi Imom al-Buxoriy nomidagi Islom institutini tamomlab, o‘qishini Liviyada davom ettirgan. Vataniga qaytgach , faol o‘qituvchilik faoliyati bilan shug‘ullandi va 1989-yilda O‘rta Osiyo va Qozog‘istonning Oliy muftiysi etib saylandi.
Shayx o‘zbek tilida juda katta meros qoldirgan. Uning mashhur asarlari orasida "Tafsir Hilol", "Hadislar va hayot" (39 jildlik hadislar to‘plamiga sharhlar), "Imon. Islom. Qur’on" va boshqalar. Allohning inoyati bilan uning ko‘plab ilohiyotga oid asarlari hozirgi kunda rus tiliga tarjima qilinib, butun rusiyzabon makonning mulkiga aylanmoqda.
Shayx Muhammad Sodiq sobiq ittifoq hududidagi eng bilimdon va taniqli islom ulamolaridan biri bo‘lib, butun islom olamida tan olingan.

