O‘tkan kunlar — Abdulla Qodiriy

«O‘tkan kunlar» romani o‘zbek mumtoz adabiyotining eng mashhur asarlaridan biri bo‘lib, o‘zbek romanchiligining shakllanishi va rivojida muhim o‘rin tutadi. Abdulla Qodiriy asarda Qo‘qon xonligining so‘nggi yillaridagi o‘zbek xalqining hayoti, turmush tarzi, urf-odatlari va ijtimoiy munosabatlarini badiiy tasvirlaydi. Asarda tarixiy voqealar bilan bir qatorda inson taqdiri, muhabbat va oilaviy munosabatlar ham keng yoritilgan.

Romanning asosiy qahramoni Otabek — zamonasidan ilgarilab fikrlaydigan, bilimli va adolatparvar yosh yigit. Uning Kumushga bo‘lgan muhabbati asarning asosiy syujet chizig‘ini tashkil etadi. Biroq ularning baxtiga oilaviy kelishmovchiliklar, urf-odatlar, rashk va turli ijtimoiy ziddiyatlar to‘sqinlik qiladi.

Asarda muhabbat, vafodorlik, sadoqat, olijanoblik, vatanparvarlik, xiyonat, havas va hasad kabi insonga xos tuyg‘ular chuqur ochib beriladi. Qahramonlarning shaxsiy taqdiri orqali o‘sha davr jamiyatining murakkabligi va tarixiy muhiti ko‘rsatiladi. Shu sababli «O‘tkan kunlar» nafaqat muhabbat haqidagi roman, balki o‘zbek xalqining o‘tmish hayoti va ma’naviy dunyosi aks etgan muhim tarixiy-badiiy asardir.