От кишнаган оқшом, Тогай Мурод

«Ot kishnagan oqshom» — Tog‘ay Murodning o‘zbek qishlog‘i hayoti, chavandozlar dunyosi, insoniylik va sadoqat haqida yozilgan o‘ziga xos qissalaridan biri. Asar markazida Ziyodulla chavandoz va uning Tarlon oti turadi. Tarlon uning uchun oddiy ot emas, balki eng yaqin hamrohi, ishonchli suyanchi va hayotining ajralmas qismidir. Ularning o‘rtasidagi munosabat asar davomida chuqur va ta’sirchan tarzda ochib beriladi.

Qissada o‘zbek qishlog‘ining hayoti, chavandozlik, ko‘pkari va milliy urf-odatlar jonli tasvirlanadi. Muallif oddiy qishloq odamlari hayoti orqali mardlik, halollik, or-nomus, mehr va inson qadr-qimmati kabi muhim tushunchalarni yoritadi. Qahramonlar hayotidagi turli voqealar orqali insonning o‘zligi, sha’ni va hayotdagi o‘rni haqida o‘ylashga undaydi.

Tarlon obrazi esa qissaning eng ta’sirli jihatlaridan biridir. Ot va chavandoz o‘rtasidagi bog‘liqlik orqali sadoqat, mehr va ishonchning naqadar kuchli tuyg‘u ekanligi ko‘rsatiladi. Tarlon oddiy hayvon obrazidan yuqoriga ko‘tarilib, Ziyodullaning kechinmalari va taqdirini aks ettiruvchi muhim timsolga aylanadi. Shu sababli asar o‘quvchiga nafaqat voqealari, balki undagi chuqur insoniy tuyg‘ular bilan ham ta’sir qiladi.

Tog‘ay Murodning o‘ziga xos badiiy tili esa qissani yanada qiziqarli qiladi. Uning nasri xalqona iboralar, takrorlar, ritm va kuchli tasvirlarga boy bo‘lib, ko‘pincha she’rga o‘xshab o‘qiladi. «Ot kishnagan oqshom» milliy ruh, samimiy qahramonlar va chuqur kechinmalari bilan o‘quvchining xotirasida uzoq qoladigan asarlardan biridir.