Rayskaya olma daraxti
Olma — organizmning me'yorda ishlashi uchun zarur bo'lgan eng hamyonbop va qimmatli oziq-ovqat mahsulotidir. Qadimdan ularni go'zalligi, mazasi va shifobaxsh xususiyatlari uchun qadrlashadi. Rayskaya olma daraxti ra'noguldoshlar oilasining Malus pumila turiga kiradi. U o'z nomini botanik Karl Linneydan olgan. Ushbu duragay nav Vatan O'rta Osiyo va Janubiy Yevropa bo'lgan Past bo'yli olmaning eng yaqin qarindoshidir. Rayskaya olma navi chexiyalik seleksionerlar tomonidan yetishtirilgan.
Tana qismi buralgan. Ochiq joyda o'stirilganda tana qismi yerga yaqin joyda bir nechta asosiy shoxlarga bo'linadi, shox-shabbasi esa eniga ko'pincha bo'yiga teng o'lchamda bo'ladi. Boshqa daraxtlar orasida o'stirilganda tana qismi baland bo'ladi, shox-shabbasi esa kamroq yoyiladi. Yoshi katta daraxtlarning qariroq shoxlarida ko'plab bo'rtib chiqqan tarmoqlar paydo bo'ladi. Yosh daraxtlarning po'stlog'i silliq bo'ladi. Katta daraxtlarning po me'yordagi po'stlog'i g'adir-budur va ingichka bo me'yorda bo'lib, ichki po'stlog'i qizg'ish, tashqi po'stlog me'yori esa kulrang tangasimon bo'ladi. Shoxchalari o'rtacha qalin, jigarrang yoki kulrang, yoshligida tukli bo'ladi. Tikanlari yo'q.
Barglari ketma-ket joylashgan, ellipsoid yoki tuxumsimon shaklda, uzunligi 10 sm gacha. Barg plastinkasining yuqori yuzasi to'q yashil va tuksiz. Quyi yuzasi oqish tuklar bilan zich qoplangan. Chetlari mayda tishli.
Gullari yirik, eni 3 sm gacha. Mo'l gullash bahorda barglar yozilgandan keyin boshlanadi. Bu davrda olma daraxtining go'zalligi hayratda qoldiradi, tomorqada haqiqiy ranglar portlashi — oqdan pushti va to'q olcharanggacha bo'ladi. O'z hidi bilan u arilarni jalb qiladi. Shuning uchun bu tomorqada boshqa o'simliklarning changlanishiga yordam beradigan juda foydali daraxtdir. Yetilgan mevalarning rangi qizildan to'q qizil gacha, ko'k tusga ega, juda xushbo'y va nordon-shirin maza beradigan sariq rangli navlari ham uchraydi.
Rayskaya olma daraxti kuchli qahraton va qurg'oqchilikka yaxshi chidaydi, u juda injiq emas. Soya joylarda va tarkibi kambag'al tuproqlarda ham o'sa oladi.
Ushbu daraxtning mevalari tarkibida xlorogen kislotasi mavjud bo'lib, u organizmdan shovul kislotasini chiqarib tashlashga yordam beradi va jigar faoliyatini normallashtiradi. Ular shuningdek qondagi xolesterin darajasini pasaytirib, qon tomirlarining tıqilib qolishi va yurak xurujlari xavfini kamaytiradi.
Urug'dan undirish bo'yicha yo'riqnoma:
Yaxshi maysalar olish uchun urug'larni 2-3 oyga muzlatgichga qo'yib, stratifikatsiya qilish kerak. Buning uchun sizga zip-paket kerak bo'ladi. Unga sanani yozing, ichiga qum yoki perlit soling va biroz sovuq qaynatilgan suv quying. Hosil bo'lgan nam muhitga urug'larni joylashtirish kerak, shuningdek urug'larni nam paxta matoga o'rab, zip-paketga solish ham mumkin. Urug'li paketni 2-3 oyga muzlatgichga qo'ying, so'ngra ekishga o'tishingiz mumkin. Urug'larni haftada bir marta mog'or bor-yo'qligiga tekshirib turing. Agar mog'or paydo bo'lsa, urug'larni yuvib tashlash, toza zip-paket olish va muolajani takrorlash kerak.
Stratifikatsiya davri tugagach, ekishga o'ting. Tuvak, drenaj va tuproqni tayyorlang. Tuvak tubiga keramzit soling, uning ustidan tuproq solib, uni biroz zichlang. Urug'lar ozuqaviy, yaxshi drenajlangan tuprog'i bor tuvaklarga 1 sm chuqurlikda ekiladi. Suv quyib, mog'or paydo bo'lmasligi uchun kuniga 1 marta 10-15 daqiqadan shamollatib, polietilen bilan yoping. Unib chiqishi uchun maqbul harorat 20-25 daraja.

