Nega ba’zi odamlar katta muvaffaqiyatga erishadi, boshqalari esa qancha mehnat qilmasin, kutilgan natijaga erisha olmaydi? Muvaffaqiyatning siri haqiqatan ham bilim, iste’dod va to‘g‘ri strategiyadami yoki biz omadning rolini yetarlicha baholamaymizmi? Nassim Nikolay Talebning «Tasodif aldaganlar» kitobi aynan shu savollarni o‘rtaga tashlab, muvaffaqiyat va mag‘lubiyat haqidagi odatiy qarashlarimizni shubha ostiga qo‘yadi.
Muallif moliya bozorlari va birja savdosi misolida tasodif inson hayotiga qanday ta’sir qilishini ko‘rsatadi. Ba’zi treyderlar katta daromad topib, o‘zlarini bozorni boshqalardan yaxshiroq tushunadigan daholar deb hisoblay boshlaydilar. Atrofdagilar ham ularning har bir qarorini muvaffaqiyat formulasi sifatida qabul qiladi. Ammo bu yutuqlar ortida haqiqiy mahoratdan ko‘ra omad va qulay vaziyatlar turgan bo‘lsa-chi? Bozor sharoiti o‘zgarganda, kechagi g‘olibning muvaffaqiyati takrorlanmasligi mumkin.
Taleb insonlarning o‘tgan voqealarga qarab hamma narsani mantiqiy izohlashga intilishini ham tahlil qiladi. Biz muvaffaqiyatli odamning har bir harakatidan aniq qoida izlaymiz, tasodifiy hodisalardan esa yashirin ma’no topishga urinib, kelajakni oldindan bilamiz deb o‘ylaymiz. Muallif bu fikrlash xatolari biznesda, investitsiyada va kundalik hayotda qanchalik qimmatga tushishi mumkinligini tushuntiradi. Kitob o‘quvchini muvaffaqiyatga faqat natija orqali baho bermaslikka, xavfni hisobga olishga va noaniqlik sharoitida mustaqil fikrlashga undaydi.
Agar siz biznes bilan shug‘ullansangiz, investitsiya qilsangiz yoki muvaffaqiyatning asl sabablarini tushunishni istasangiz, bu kitob qarorlaringizga boshqacha nigoh bilan qarashga yordam beradi. Chunki ba’zan eng katta xato — omadni mahorat, tasodifni esa qonuniyat deb qabul qilishdir.

