Homerning «Odisseya» dostoni — Troya urushidan keyin uyiga, Itaka oroliga qaytishga urinayotgan jasur qahramon Odisseyning sarguzashtlari haqida. Urush tugaganiga qaramay, uning yo‘li oson kechmaydi: dengizlar, dahshatli maxluqlar, sehrgarlar va xudolarning g‘azabi uni uyidan tobora uzoqlashtiradi. Odissey uchun eng katta maqsad — sevimli rafiqasi Penelopa, o‘g‘li Telemax va ona yurti bilan yana uchrashish.
Safar davomida qahramon bir ko‘zli bahaybat siklop Polifemga duch keladi. U va hamrohlari sehrgar Kirka yashaydigan orolga borishadi, maftunkor sirenalar qo‘shig‘iga aldanish xavfiga duch kelishadi va dahshatli Skilla hamda Xaribda orasidan o‘tishga majbur bo‘lishadi. Dengiz xudosi Poseydon Odisseydan g‘azablangani sababli uning kemalari va hamrohlari ko‘plab sinovlarga duch keladi. Har bir xavf qahramonning nafaqat kuchini, balki aql-zakovati, sabri va topqirligini ham sinaydi.
Odissey uzoq yillar uyidan yiroqda qolganida, Itakada ham vaziyat keskinlashadi. Uning rafiqasi Penelopaga ko‘plab sovchilar bosim o‘tkazib, uni turmushga chiqishga majburlamoqchi bo‘lishadi. O‘g‘li Telemax esa otasidan darak topish umidida izlanishga kirishadi. Nihoyat, Odissey uyiga qaytganida, uni yana bir sinov kutadi: o‘z oilasini va taxtini egallashga urinayotganlardan himoya qilish. Qahramon o‘z yurtiga qaytib, barcha mashaqqatlardan keyin oilasi bilan yana birlashishga muvaffaq bo‘ladimi?

