Muomala Odoblari (Xulq va Muomala Etikasi)

Abu Homid G‘azzoliy

"Muomala Odoblari" buyuk islom olimi, mutafakkir va faylasuf Abu Homid Muhammad ibn Muhammad al-G‘azzoliy (1058–1111) asarlaridan biridir. Ushbu kitob Iymon va Ihson yo‘lidagi muhim diniy kitoblar qatoriga kiruvchi, insonlararo munosabatlar, xulq-atvor va muomala madaniyatiga bag‘ishlangan fundamental manbadir. Bu kitob "Ihyou ulumid-din" (Din ilmlarini jonlantirish) nomli ulkan asarning bir qismi hisoblanib, unda G‘azzoliy shaxsiy hayotdan tortib, ijtimoiy munosabatlargacha bo‘lgan barcha sohalarda Islom odob-axloqini chuqur tahlil qiladi.

Asar asosan haqiqiy mo‘minning jamiyatdagi o‘rnini, atrofdagilar bilan qanday munosabatda bo‘lishi kerakligini, ota-ona, qo‘shni, do‘st, ustoz va shogird kabi turli toifadagi kishilar bilan muomala qilishning dinniy kitobda belgilangan nozik qoidalarini bayon etadi. Kitob o‘z ichiga g‘azabni jilovlash, kechirimlilik, halollik, odillik va boshqalarga rahm-shafqat ko‘rsatish kabi insoniy fazilatlarni rivojlantirish yo‘llarini oladi.

"Muomala Odoblari" turkumidagi bu kitoblar diniy manba sifatida katta ahamiyatga ega. Ushbu diniy kitoblar jamlanmasi har bir musulmonning o‘z xulqini isloh qilishi va Alloh rizoligiga erishishi uchun zarur bo‘lgan amaliy ko‘rsatmalarni taqdim etadi. Mazkur kitoblar diniy bilimni oshirishga xizmat qiladi va dinniy kitoblar orasida o‘zining tarbiyaviy kuchi bilan ajralib turadi. Bu kitob, Muomala Odoblari turkumidagi har qanday kitob singari, shaxsiy va ijtimoiy hayotdagi barcha savollarga Islom nuqtai nazaridan javob beradi. Minglab yillardan buyon bu kitob mo‘minlar uchun eng muhim kitoblar manbai bo‘lib kelmoqda.