«Mumu» — Ivan Turgenevning Gerasim ismli krepostnoy dehqon taqdiri haqida yozilgan mashhur hikoyasidir. Asarning bosh qahramoni jismonan baquvvat, mehnatkash va sadoqatli inson bo‘lib, boy bekaning uyida xizmat qiladi. Gerasim kamgap bo‘lsa-da, uning xarakteri qilgan ishlari va odamlarga bo‘lgan munosabati orqali ochib beriladi.
Bir kuni Gerasim kichkina kuchukchani topib oladi va uni o‘ziga olib qoladi. U kuchukchaga Mumu deb ism beradi. Vaqt o‘tishi bilan Gerasim va Mumu o‘rtasida samimiy mehr va kuchli bog‘liqlik paydo bo‘ladi. Mumu Gerasimning og‘ir va yolg‘iz hayotidagi eng yaqin mavjudotlardan biriga aylanadi.
Ammo bekaning istaklari sabab Gerasim og‘ir vaziyatga tushib qoladi. U o‘z xohishiga qarshi qaror qabul qilishga majbur bo‘ladi. Asarning eng ta’sirli qismi orqali Turgenev krepostnoylik davridagi insonlarning huquqsizligi, boshqalarning irodasiga qaram bo‘lish qanday og‘ir oqibatlarga olib kelishini ko‘rsatadi.
Asarda do‘stlik, sadoqat, mehr, rahm-shafqat, yolg‘izlik va erkinlik kabi muhim mavzular yoritiladi. Gerasim va Mumu haqidagi ta’sirli hikoya yosh kitobxonlarga insoniy qadr-qimmat, mehr va o‘z taqdirini o‘zi belgilashning ahamiyati haqida o‘ylashga yordam beradi.

