Moonwalking with Einstein, Joshua Foer

Nega ayrim insonlar yuzlab raqamlar, uzun ro‘yxatlar va murakkab ma’lumotlarni osongina eslab qoladi, boshqalar esa oddiy narsalarni ham tez unutadi? Jurnalist Joshua Foer inson xotirasining imkoniyatlarini o‘rganishga qaror qiladi. Uning izlanishlari xotira bo‘yicha musobaqalardan boshlanib, inson miyasi va eslab qolish qobiliyatiga oid katta tadqiqotga aylanadi.

Joshua dunyoning eng kuchli xotira ustalari bilan uchrashadi, ularning mashg‘ulotlarini kuzatadi va maxsus usullarini o‘rganadi. Ular qanday qilib yuzlab raqamlar, ismlar va tasodifiy so‘zlarni eslab qolishadi? Buning uchun ular tasavvur, obrazlar va assotsiatsiyalardan foydalanishadi. Joshua ham ushbu usullarni o‘zlashtirib, xotirasini muntazam mashq qila boshlaydi.

Kitobda qadim zamonlardan beri qo‘llanib kelinayotgan xotira texnikalari, inson miyasi haqidagi ilmiy izlanishlar va g‘ayrioddiy tajribalar haqida hikoya qilinadi. Ayniqsa, «xotira saroyi» usuli alohida qiziqish uyg‘otadi. Bu usul yordamida inson eslab qolmoqchi bo‘lgan ma’lumotlarini xayolida tanish joylarga joylashtirib, kerakli paytda qayta esga tushirishi mumkin.

Joshua o‘z tajribasi davomida nafaqat xotirani rivojlantirishni, balki diqqatni jamlash, ma’lumotni anglash va unutish sabablarini ham o‘rganadi. Zamonaviy texnologiyalar bizning eslab qolish odatlarimizni qanday o‘zgartirayotgani va inson xotirasiga qanchalik ishonish mumkinligi haqida fikr yuritadi. Uning oddiy jurnalistik izlanishi esa o‘z imkoniyatlarini sinashga qaratilgan haqiqiy musobaqaga aylanadi.

Joshua bir yil davomida mashq qilib, oddiy insondan xotira ustasiga aylana oladimi? Inson xotirasining asl imkoniyatlari biz tasavvur qilganimizdan ham kengroqmi?