Migel de Servantes: Don Kixot (Eksmo)

Don Kixot va uning sodiq yaroqbardori obrazlari ikki asrdan ortiq vaqt davomida turli rassomlarni ilhomlantirgan va ilhomlantirishda davom etmoqda, ammo hozirgacha Toni Joanno va Gyustav Dore asarlari eng teran deb e’tirof etiladi. "Don Kixot" allaqachon shunchaki o‘qish uchun kitob bo‘lib qolmagan. 2002-yilda Osloda Nobel instituti tomonidan o‘tkazilgan so‘rov natijalariga ko‘ra, dunyoning ellik to‘rt mamlakatidan kelgan taniqli yozuvchilar "Don Kixot" romanini insoniyat tarixidagi eng yaxshi adabiy asar deb e’tirof etdilar. Aytishlaricha, qirol Filipp III bir kuni boloxonadan Mansanares daryosi bo‘yida kitob ko‘tarib yurgan yigitni ko‘rib qolgan ekan. Yigitcha dam-badam to‘xtab, qo‘llarini silkitar, peshonasiga mushtlab, xaxolab kulardi. Filipp uning pantomimasini birmuncha vaqt kuzatib turdi-da, keyin qichqirib yubordi:"Yo bu student jinni, yoki u "Don Kixot"ni o‘qiyapti!" (Zukko qirol fahmlab qoldi: yigit haqiqatan ham Servantesning romanini o‘qigan edi.) Afsuski, bunday mashhur va sevimli kitob muallifi nima uchun qashshoqlik va unutilishda yashayotganini o‘ylab ko‘rish qirolning xayoliga ham kelmadi. Servantes, bu buyuk inson, o‘limidan keyingi shon-shuhratning kechikkan baxti uchun butun hayoti davomida baxtsizlikka uchradi. U muvaffaqiyatdan ham, boylikdan ham bahramand bo‘lmadi. Toledo arxiyepiskopi kapellani romanni o‘qib chiqqach, shunday degan edi: "Agar uni (Servantesni) muhtojlik yozishga majbur qilayotgan bo‘lsa, xudo xohlasa, u hech qachon boy bo‘lmasin, chunki u kambag‘alligicha qolib, butun dunyoni boyitadi!" Ushbu nashrda "Don Kixot" romani M.Vatson va V.Karelinning klassik tarjimasida chop etilgan bo‘lib, bu haqda V.Belinskiy shunday yozgan edi: "Tarjima asl nusxadan qilingan va u hech qanday o‘zgarish va buzilishlarsiz ekanligiga ishonch bilan kafolat berish mumkin. Shuningdek, XVII asr Ispaniyasi muhitiga chuqurroq kirib borishingizga, asarning satirik ohangini yaxshiroq tushunishingizga va romanning yuksak badiiy fazilatlarini baholashingizga yordam beradigan eng batafsil sharhlar berilgan.