Меҳр бор жойда, Яратган бор, Лев Николаевич Толстой

"Muhabbat bor joyda Xudo bor" — Lev Nikolayevich Tolstoyning oddiy odamlar va buyuk insoniy tuyg‘ular haqidagi asari. Hikoya markazida og‘ir hayotiy sinovlardan so‘ng Xudodan maxsus belgi kutayotgan etikdo‘z Martin turadi. Kun davomida u yordam va qo‘llab-quvvatlashga muhtoj turli odamlarni uchratadi va asta-sekin haqiqiy e’tiqod mo‘jiza kutishda emas, balki atrofdagilarga nisbatan muhabbat, mehribonlik va rahm-shafqatda namoyon bo‘lishini tushunib yetadi.

Tolstoy eng oddiy xatti-harakatlar qanday katta ahamiyatga ega bo‘lishi mumkinligini ko‘rsatadi. Sovuq qotgan odamga yordam berish, och odamni to‘ydirish, birovning boshiga tushgan musibatga sabr-toqat qilish yoki shunchaki birovga samimiy hamdardlik bilan qarash — ana shunday kichik-kichik yaxshiliklardan haqiqiy insoniylik shakllanadi. Muallif qahramonlar taqdiri orqali biz qanchalik tez-tez boshqalarning muammolari yonidan o‘tishimiz va oddiy inson ishtiroki bilan qanchalik ko‘p narsani o‘zgartirishimiz mumkinligi haqida o‘ylashga undaydi.

Asardagi asosiy fikr shundan iboratki, insonlarga bo‘lgan muhabbat avvalo xatti-harakatlar orqali namoyon bo‘ladi. Dunyoni yaxshilash uchun inson buyuk ishlar qilishi shart emas: ba’zida o‘z vaqtida yordam qo‘lini cho‘zish, tinglash, kechirish yoki borini baham ko‘rish kifoya. Martinning hikoyasi shuni ko‘rsatadiki, boshqalarga yordam berish orqali inson o‘zi ma’naviy jihatdan boyib, o‘z hayotiga boshqacha qaray boshlaydi.

Kitob sodda va tushunarli tilda yozilgan bo‘lsa-da, uning ma’nosi har qanday yoshdagi kitobxonlar uchun chuqur va dolzarb bo‘lib qolmoqda. Bu uncha katta bo‘lmagan asar bo‘lib, oson o‘qiladi, biroq undan so‘ng to‘xtab, o‘z xatti-harakatlaringiz, yaqin va mutlaqo notanish odamlarga bo‘lgan munosabatingiz haqida o‘ylagingiz keladi. Oilaviy mutolaa, maktab o‘quvchilari va kuchli axloqiy ma’noga ega adabiyotni qadrlaydigan barcha insonlar uchun mos keladi.