Medizinischer Wortschatz“ - “Tibbiy lug‘at boyligi

📘 “Tibbiy lug‘at boyligi” — kitob haqida batafsil ma’lumot

“Medizinischer Wortschatz – Terminologie kompakt” — tibbiyot sohasidagi nemischa atamalarni o‘rganish va tushunishga mo‘ljallangan ixcham, amaliy lug‘at-qo‘llanma. Kitob mualliflari Franz Pera va Heinz-Peter Schmiedebach, nashriyoti esa De Gruyter. Muqovadagi nashr — 2-nashr bo‘lib, 2010-yilda chop etilgan. (degruyterbrill.com)

Kitobning asosiy maqsadi tibbiyotda keng ishlatiladigan murakkab terminlarni oddiy va tushunarli shaklda izohlashdir. U ayniqsa nemis tilida tibbiyot o‘qiyotgan, Germaniyada tibbiyot sohasida ishlashga tayyorlanayotgan yoki shifokorlarning kasbiy tilini tushunishni istaganlar uchun foydali.

Kitobda nimalar mavjud?

Qo‘llanmada 2300 dan ortiq muhim tibbiy termin jamlangan. Har bir atama imkon qadar qisqa va aniq tarzda izohlanadi. Bundan tashqari, ko‘plab terminlarning til jihatidan kelib chiqishi — etimologiyasi ham tushuntiriladi. Ayrim so‘zlarning tarixiy yoki mifologik kelib chiqishi haqida ham ma’lumot beriladi. (degruyterbrill.com)

Masalan, zamonaviy tibbiyotdagi ko‘plab terminlar lotin yoki qadimgi yunon tilidan kelib chiqqan. Shuning uchun tibbiy so‘zlarni shunchaki yodlash ba’zan qiyin bo‘ladi. Ushbu kitob atamalarning tarkibini va kelib chiqishini tushunishga yordam beradi. Natijada yangi terminlarni eslab qolish ancha osonlashadi.

Tibbiy terminologiyani tushunishga yordam beradi

Tibbiyot sohasida oddiy nemis tilidan farq qiladigan juda katta professional lug‘at mavjud. Masalan, kundalik tilda ishlatiladigan tana a’zolari yoki kasallik nomlarining tibbiyotda maxsus terminologik shakllari bo‘lishi mumkin.

Shifokorlar o‘zaro suhbatlashganda, tibbiy hujjat yozganda yoki tashxis haqida gapirganda ko‘pincha lotincha va yunoncha ildizlarga ega terminlardan foydalanadilar.

“Medizinischer Wortschatz” aynan mana shu professional tilni tushunishga yordam beradi.

Kitob yordamida o‘quvchi asta-sekin:

• tibbiy atamalarning ma’nosini;
• so‘zlarning kelib chiqishini;
• terminlarning tuzilishini;
• tibbiy so‘zlarning to‘g‘ri qo‘llanishini;
• nemis tibbiyotidagi professional leksikani

o‘zlashtirishi mumkin.

Lotin va yunon tilini bilmaydiganlar uchun ayniqsa foydali

Nashriyot ushbu kitobni lotin va yunon tillarini bilmaydigan tibbiyot va stomatologiya talabalari uchun ayniqsa foydali qo‘shimcha qo‘llanma sifatida ta’riflaydi. (degruyterbrill.com)

Bu juda muhim, chunki tibbiyot terminologiyasining katta qismi qadimgi yunon va lotin tillariga asoslangan.

Masalan, biror terminning ildizi, prefiksi yoki suffiksining ma’nosini tushungan o‘quvchi keyinchalik boshqa ko‘plab o‘xshash terminlarni ham osonroq tushuna boshlaydi.

Shunday qilib, kitob faqat tayyor tarjimalarni yodlashga emas, balki tibbiy terminlarni mantiqan tahlil qilishga ham yordam beradi.

Anatomiya va tibbiy terminologiya uchun

Kitob ayniqsa Anatomie — anatomiya va Medizinische Terminologie — tibbiy terminologiya fanlari uchun foydali ekani nashriyot tomonidan alohida qayd etilgan. (degruyterbrill.com)

Tibbiyot talabasi anatomiya darslarida juda ko‘p yangi terminlar bilan duch keladi. Organlar, tana qismlari, to‘qimalar, yo‘nalishlar va anatomik tuzilmalar uchun maxsus atamalar mavjud.

Shu sababli bunday ixcham terminologik lug‘at o‘qish jarayonida tezkor ma’lumotnoma sifatida juda qulay.

Faqat talabalar uchun emas

Kitobning auditoriyasi faqat tibbiyot talabalari bilan cheklanmaydi.

Nashriyot uni quyidagi guruhlar uchun ham tavsiya qiladi:

• tibbiyot talabalari;
• stomatologiya talabalari;
• yosh shifokorlar;
• hamshiralar va boshqa parvarish xodimlari;
• akusherlar;
• fizioterapevtlar;
• tibbiyot bilan bog‘liq boshqa kasb egalari;
• ilmiy va tibbiy jurnalistlar. (degruyterbrill.com)

Masalan, hamshira yoki fizioterapevt shifokor yozgan xulosa yoki hujjatda notanish professional terminni ko‘rsa, ushbu lug‘at yordamida uning ma’nosini aniqlashi mumkin.

Germaniyada ishlashga tayyorlanayotganlar uchun

Nemis tilida tibbiyot sohasida ishlashni rejalashtirayotganlar uchun umumiy nemis tili yetarli bo‘lmaydi. Shifoxona va klinikalarda alohida medizinische Fachsprache, ya’ni tibbiy professional til ishlatiladi.

Masalan, shifokor:

• kasallik tarixi;
• tashxis;
• anatomik tuzilma;
• patologik jarayon;
• davolash usuli;
• operatsiya;
• laboratoriya natijasi

haqida gapirganda maxsus terminlardan foydalanadi.

Shuning uchun kitob Germaniya, Avstriya yoki nemis tilida tibbiy ta’lim beriladigan boshqa mamlakatlarda ishlashni istaganlar uchun foydali terminologik baza yaratishi mumkin.

Lug‘at shaklida tuzilgan

Kitob ma’lumotnoma va lug‘at tamoyiliga asoslangan. Terminlar alifbo bo‘yicha joylashtirilgan. Mundarija bo‘yicha atamalar A–C, D–G, H–L, M–O, P–S va T–Z kabi alifbo bo‘limlariga ajratilgan. (PhilPapers)

Bu kerakli so‘zni tez topishga yordam beradi.

Masalan, dars vaqtida notanish termin uchrasa, butun bobni o‘qish shart emas. Kerakli harf orqali terminni topib, uning izohini tezda ko‘rish mumkin.

Shu sababli kitobni kundalik o‘qishdan tashqari tezkor ma’lumotnoma sifatida ham ishlatish mumkin.

Kitobning hajmi

De Gruyter ma’lumotlariga ko‘ra, ikkinchi nashrning asosiy qismi 113 sahifa bo‘lib, kitob ixcham formatda tayyorlangan. (degruyterbrill.com)

Mualliflarning maqsadi katta hajmli tibbiy ensiklopediya yaratish emas, balki eng kerakli terminlarni bir joyga jamlagan, olib yurishga qulay “Kitteltaschenbuch”, ya’ni shifokor xalatining cho‘ntagiga sig‘adigan ma’lumotnoma yaratish bo‘lgan. (Scribd)

Bu xususiyat kitobni amaliy jihatdan juda qulay qiladi.

Ikkinchi nashrning xususiyatlari

Ikkinchi nashrda yangi terminlar qo‘shilgan va tibbiy terminologiya kursiga oid qo‘shimcha bo‘limlar kiritilgan. (degruyterbrill.com)

Shunday qilib, kitob tibbiyot talabasining faqat birinchi bosqichida emas, balki keyingi o‘qish davrida ham foydalanish mumkin bo‘lgan qo‘llanma sifatida ishlab chiqilgan.

Nashriyot kitobdan hatto universitetni tugatgandan keyin ham professional faoliyat davomida terminlarni to‘g‘ri ishlatish uchun foydalanish mumkinligini ta’kidlaydi. (degruyterbrill.com)

Til o‘rganayotganlar uchun qanday foyda beradi?

Bu kitob klassik nemis tili darsligi emas. Unda umumiy grammatika yoki kundalik dialoglarni o‘rgatish asosiy maqsad emas.

Uning vazifasi — tibbiy nemis tilidagi professional lug‘atni tushunish.

Shu sababli undan foydalanayotgan nemis tili o‘rganuvchisi:

Wortschatz — lug‘at boyligini kengaytiradi;

Fachbegriffe — professional terminlarni o‘rganadi;

Etymologie — terminlarning kelib chiqishini tushunadi;

Fachsprache — tibbiy professional tilga ko‘nikadi.

Ayniqsa umumiy nemis tilini yaxshi biladigan, lekin tibbiy terminologiyada qiynalayotgan o‘quvchilar uchun juda foydali bo‘lishi mumkin.

Kimlarga tavsiya qilinadi?

“Medizinischer Wortschatz” quyidagilar uchun ayniqsa mos:

• Germaniyada tibbiyot o‘qiyotgan talabalar;
• Germaniyada shifokor bo‘lib ishlashga tayyorlanayotganlar;
• tibbiy nemis tilini o‘rganayotganlar;
• stomatologiya talabalari;
• hamshira va akusherlar;
• fizioterapevtlar;
• tibbiy hujjatlarni nemis tilida tushunishi kerak bo‘lgan mutaxassislar;
• tibbiy terminologiyaga qiziqqan tarjimon va jurnalistlar.

Xulosa

“Medizinischer Wortschatz – Terminologie kompakt” — “Tibbiy lug‘at boyligi” tibbiy nemis tilidagi eng muhim professional terminlarni o‘rganish uchun yaratilgan ixcham va amaliy lug‘at-qo‘llanmadir.

Kitobda 2300 dan ortiq tibbiy atama, ularning ma’nosi va ko‘plab hollarda lotincha yoki yunoncha kelib chiqishi, shuningdek ayrim terminlarning tarixiy va mifologik asoslari tushuntiriladi. (degruyterbrill.com)

U ayniqsa tibbiyot va stomatologiya talabalari, shifokorlar, hamshiralar, fizioterapevtlar va tibbiy nemis tilini o‘rganayotganlar uchun foydali.

Kitob katta ensiklopediya emas, balki kerakli terminni tez topish, uning mazmunini tushunish va professional nutqda to‘g‘ri qo‘llashga yordam beradigan ixcham tibbiy ma’lumotnoma hisoblanadi.