Mabdaul Qiroat

"Mabdaul qiroat" (arabcha: مَبْدَأُ الْقِرَاءَةِ — "Oʻqishning boshlanishi") — bir asrdan buyon madrasalarda arab tilini oʻrganish va matnlarni toʻgʻri oʻqish (qiroat) boʻyicha eng mashhur boshlangʻich darslik hamda qoʻshimcha oʻquv qoʻllanmasi hisoblanadi. [1, 2]

Asar dastlab Sanʼatulloh Bekpoʻlat (ayrim manbalarda tatar ziyolilari) tomonidan tatar tilida, arab yozuvida bitilgan boʻlib, Markaziy Osiyo va Rossiya musulmonlari madrasalarida klassik darslik sifatida oʻqitib kelingan.

itob asosan 3 ta qismdan (kitobdan) iborat boʻlib, oʻquvchini bosqichma-bosqich arabcha matnlarni erkin oʻqish va tushunish darajasiga olib chiqadi:

• 1-kitob (Boshlangʻich): Eng oddiy soʻzlar va gaplar tarkibidan boshlanadi. Maktab jihozlari, kundalik buyumlar va sodda feʼllar ishtirokidagi qisqa matnlar keltiriladi. Har bir dars oxirida yangi soʻzlarning lugʻati beriladi. [1, 2]
• 2-kitob (Oʻrta vaziyat): Matnlar biroz murakkablashadi. Unda oila, maktab hayoti, tabiat va axloqiy qoidalar haqidagi qisqa hikoyalar hamda suhbatlar oʻrin olgan. Oʻquvchining soʻz boyligi sezilarli darajada oshadi. [1, 2]
• 3-kitob (Yuqori bosqich): Uzunroq va chuqurroq maʼnoga ega adabiy, diniy va tarbiyaviy hikoyalar jamlangan. Matnlarni tahlil qilish, jumlalarni toʻgʻri bogʻlash va grammatik qoidalarni amaliyotda qoʻllash oʻrgatiladi