KBPC5010 diodli ko‘prik, 50 A, 1000 V

KBPC5010 diodli ko‘prik, 50 A, 1000 V

KBPC5010 — o‘zgaruvchan elektr tokini doimiy tokka aylantirish uchun mo‘ljallangan bir fazali ko‘prikli to‘g‘rilagich. Uning korpusi ichida ko‘prik sxemasi bo‘yicha ulangan to‘rtta kremniy diod joylashgan. Bunday tuzilma to‘rtta alohida dioddan sxema yig‘masdan, o‘zgaruvchan kuchlanishni to‘liq davrli usulda to‘g‘rilash imkonini beradi.

Model kuchli quvvat bloklari, akkumulyator zaryadlash qurilmalari, stabilizatorlar, invertorlar, payvandlash uskunalari, sanoat avtomatikasi va boshqa elektr qurilmalarida foydalanish uchun mos. KBPC5010 modeli 50 A gacha o‘rtacha to‘g‘rilangan tok va 1000 V gacha maksimal takroriy teskari kuchlanish bilan ishlashga mo‘ljallangan.

Ushbu qiymatlar faqat to‘g‘ri sovutish, sifatli ulanish va ishlab chiqaruvchi belgilagan harorat sharoitlariga rioya qilinganda ta’minlanadi. Kuchli yuklamada diodli ko‘prikni radiator yoki boshqa issiqlik tarqatuvchi yuzaga o‘rnatish muhim.

Ishlash prinsipi

Diodli ko‘prikda to‘rtta terminal mavjud. Ulardan ikkitasi o‘zgaruvchan kuchlanish kirishi uchun, qolgan ikkitasi esa doimiy kuchlanish chiqishi uchun xizmat qiladi.

Kontaktlar odatda quyidagicha belgilanadi:

~ — o‘zgaruvchan kuchlanishning birinchi kirishi

~ — o‘zgaruvchan kuchlanishning ikkinchi kirishi

+ — musbat doimiy kuchlanish chiqishi

− — manfiy doimiy kuchlanish chiqishi

O‘zgaruvchan tokning birinchi yarim davrida tok ko‘prik ichidagi ikkita diod orqali o‘tadi. Ikkinchi yarim davrda esa boshqa ikkita diod ishlaydi. Natijada chiqishdagi qutblanish o‘zgarmaydi va pulsatsiyali doimiy kuchlanish hosil bo‘ladi.

Chiqishdagi kuchlanishni yanada tekislash uchun kondensator, filtr va stabilizator elementlaridan foydalanish mumkin.

KBPC5010 faqat tokni to‘g‘rilaydi. U kuchlanishni avtomatik tartibga solmaydi, tokni cheklamaydi va sug‘urta, avtomatik o‘chirgich yoki stabilizator o‘rnini bosmaydi. Shu sababli u umumiy elektr sxemasining bir qismi sifatida qo‘llanadi.

Asosiy elektr ko‘rsatkichlari

KBPC5010 modelining asosiy ko‘rsatkichlari:

Maksimal o‘rtacha to‘g‘rilangan tok: 50 A gacha

Maksimal takroriy teskari kuchlanish: 1000 V

Ichki diodlar soni: 4 ta

Sxema turi: bir fazali to‘liq ko‘prik

Terminallar soni: 4 ta

Korpus turi: kvadrat metall korpus

Mahkamlash: markaziy teshik orqali

Impulsli tok qiymati ishlab chiqaruvchiga qarab farq qilishi mumkin. Ayrim KBPC5010 versiyalarida juda qisqa vaqt davomida bir necha yuz ampergacha bo‘lgan impulsli tok ko‘rsatiladi. Bu qiymat doimiy ish toki emas va faqat qisqa muddatli yuklama holatini bildiradi.

KBPC5010 markirovkasi nimani anglatadi?

KBPC — to‘rtta tekis terminal va markaziy mahkamlash teshigiga ega bo‘lgan kvadrat korpusli ko‘prikli to‘g‘rilagichlar turini bildiradi.

Model nomidagi 50 raqami odatda 50 A tok sinfiga tegishli ekanini ko‘rsatadi.

Oxiridagi 10 esa 1000 V teskari kuchlanish sinfini anglatadi.

Bir xil KBPC5010 nomi bilan turli ishlab chiqaruvchilar mahsulot chiqarishi mumkin. Shu sababli ularning:

• aniq korpus o‘lchami;
• impulsli tok qiymati;
• ruxsat etilgan korpus harorati;
• issiqlik qarshiligi;
• terminal shakli;
• izolyatsiya ko‘rsatkichlari

biroz farq qilishi mumkin.

Komponentni almashtirishda faqat nomiga emas, balki ishlab chiqaruvchining texnik pasportiga ham qarash kerak.

Metall korpus va issiqlik chiqarish

KBPC5010 metall korpusda ishlab chiqarilgan. Metall qism ish paytida hosil bo‘ladigan issiqlikni radiator yoki boshqa metall yuzaga uzatishga yordam beradi.

Korpus markazida vint bilan mahkamlash uchun teshik mavjud. Diodli ko‘prikni radiatorga o‘rnatishda metall yuzalar orasiga issiqlik o‘tkazuvchi pasta surtish mumkin. Bu yuzadagi mayda notekisliklarni to‘ldirib, issiqlik uzatilishini yaxshilaydi.

50 A qiymati qurilmani radiatorsiz doimiy ravishda 50 A tokda ishlatish mumkinligini anglatmaydi. Haqiqiy ruxsat etilgan tok quyidagilarga bog‘liq:

• radiator o‘lchami;
• korpus harorati;
• atrof-muhit harorati;
• havo aylanishi;
• yuklama turi;
• tok shakli;
• ulanish sifati;
• qurilmaning ishlash davomiyligi.

Yuqori tokda diodlar ichida kuchlanish pasayishi yuz beradi va bu issiqlikka aylanadi. Har bir vaqtda tok ikkita diod orqali o‘tgani sababli umumiy issiqlik yo‘qotilishi sezilarli bo‘lishi mumkin.

To‘g‘ri kuchlanish pasayishi

Diodli ko‘prik ichidagi har bir diodda ish vaqtida ma’lum kuchlanish pasayishi yuz beradi. Bu qiymat tok va haroratga bog‘liq.

Tok bir vaqtning o‘zida ikkita diod orqali o‘tgani uchun umumiy kuchlanish pasayishi bitta dioddagi qiymatdan taxminan ikki baravar katta bo‘lishi mumkin.

Masalan, bitta diodda taxminan 1 V atrofida pasayish bo‘lsa, butun ko‘prik bo‘ylab taxminan 2 V ga yaqin yo‘qotish yuz berishi mumkin. Katta tokda bu sezilarli issiqlik ajralishiga olib keladi.

Shu sababli quvvatli sxemalarda radiator va yaxshi ventilyatsiya juda muhim.

Terminallar va ulanish

KBPC5010 to‘rtta tekis metall terminalga ega. Ular payvandlash, kavsharlash yoki mos kontakt ulagichlari orqali ulanishi mumkin.

Ulashdan oldin korpusdagi belgilarni diqqat bilan tekshirish kerak. Tashqi ko‘rinishi o‘xshash bo‘lgan boshqa modellarda terminallar joylashuvi farq qilishi mumkin.

O‘zgaruvchan tok kirishi ~ belgili ikkita terminalga ulanadi.

Musbat chiqish + terminalidan olinadi.

Manfiy chiqish − terminalidan olinadi.

Noto‘g‘ri ulanish diodli ko‘prik, kondensator, yuklama yoki boshqa komponentlarning shikastlanishiga olib kelishi mumkin.

Katta tokli sxemalarda sim kesimi va kontakt sifati muhim. Bo‘sh yoki sifatsiz ulanish qarshilikni oshiradi, qizish hosil qiladi va terminalning kuyishiga sabab bo‘lishi mumkin.

Qo‘llanish sohasi

KBPC5010 quyidagi qurilmalarda ishlatilishi mumkin:

• quvvat manbalari;
• akkumulyator zaryadlovchi qurilmalar;
• payvandlash apparatlari;
• invertorlar;
• stabilizatorlar;
• elektr dvigatel boshqaruv tizimlari;
• sanoat avtomatikasi;
• laboratoriya quvvat bloklari;
• kuchli kuchaytirgichlar;
• ta’mirlash uchun elektron modullar;
• boshqaruv panellari;
• doimiy tok manbalari.

Komponentni tanlashda faqat nominal kuchlanish va tokka emas, balki yuklamaning ishga tushish toki va sxemaning issiqlik rejimiga ham e’tibor berish kerak.

Transformator bilan ishlash

Oddiy quvvat blokida transformatorning ikkilamchi chulg‘amidan keladigan o‘zgaruvchan kuchlanish diodli ko‘prikning ~ terminallariga beriladi.

Ko‘prik chiqishida pulsatsiyali doimiy kuchlanish hosil bo‘ladi. Keyin bu kuchlanish:

• tekislovchi kondensatorga;
• filtrga;
• stabilizatorga;
• yuklamaga

uzatilishi mumkin.

Kondensator ulanganida chiqishdagi bo‘sh yuk kuchlanishi transformatorning o‘zgaruvchan kuchlanish qiymatidan yuqoriroq bo‘lishi mumkin. Bu o‘zgaruvchan kuchlanishning amplituda qiymati va diodlardagi kuchlanish pasayishi bilan bog‘liq.

Shuning uchun kondensator va yuklama tanlashda hisob-kitobni to‘g‘ri bajarish zarur.

Kondensatorli yuklama

Diodli ko‘prikdan keyin katta sig‘imli kondensator o‘rnatilganda, kondensator tokni qisqa va kuchli impulslar shaklida qabul qiladi.

Bu holatda diodlardan o‘tadigan cho‘qqi tok o‘rtacha yuklama tokidan bir necha baravar yuqori bo‘lishi mumkin.

Shu sababli diodli ko‘prikni faqat yuklama quvvatini kuchlanishga bo‘lish orqali tanlash yetarli emas. Quyidagilar ham hisobga olinishi kerak:

• kondensator sig‘imi;
• ishga tushish toki;
• transformator qarshiligi;
• radiator;
• tok bo‘yicha zaxira;
• atrof-muhit harorati.

Katta kondensator bilan ishlaydigan quvvat blokida 50 A ko‘prikning real xavfsiz doimiy toki nominal qiymatdan pastroq bo‘lishi mumkin.

1000 V teskari kuchlanish

1000 V qiymati diodning ruxsat etilgan maksimal takroriy teskari kuchlanishini bildiradi. Bu KBPC5010 qurilmasini to‘g‘ridan-to‘g‘ri 1000 V o‘zgaruvchan tarmoqqa ulash mumkin degani emas.

Tanlashda quyidagilar hisobga olinadi:

• kirish kuchlanishining amplitudasi;
• tarmoqdagi sakrashlar;
• induktiv yuklamalar;
• transformator chiqishidagi impulslar;
• xavfsizlik zaxirasi.

1000 V sinfi ko‘plab quvvat va sanoat sxemalari uchun yaxshi kuchlanish zaxirasini beradi.

Biroq butun qurilmaning xavfsizligi faqat diodli ko‘prikka emas, balki izolyatsiya, kabel, sug‘urta, bosma plata, korpus va boshqa qismlarga ham bog‘liq.

Markaziy mahkamlash teshigi

Korpusning o‘rtasidagi teshik KBPC5010 ni radiator yoki metall panelga mahkamlash uchun mo‘ljallangan.

Mahkamlash vaqtida:

• radiator yuzasi tekis bo‘lishi;
• korpus va radiator orasida yaxshi termik aloqa bo‘lishi;
• vint ortiqcha kuch bilan tortilmasligi;
• terminallar mexanik bosim ostida qolmasligi;
• elektr xavfsizlik masofalari saqlanishi kerak.

Juda qattiq tortilgan vint korpusga zarar yetkazishi mumkin. Juda bo‘sh mahkamlash esa issiqlik uzatilishini yomonlashtiradi.

Korpus izolyatsiyasi

Ayrim KBPC5010 versiyalarida metall asos terminallardan elektr jihatdan izolyatsiyalangan bo‘ladi. Bu komponentni radiatorga o‘rnatishni osonlashtiradi.

Biroq barcha ishlab chiqaruvchilarda bir xil izolyatsiya ko‘rsatkichi bo‘lishi shart emas. Shuning uchun korpusni umumiy metall shassiga o‘rnatishdan oldin texnik hujjatni tekshirish tavsiya etiladi.

Zarur bo‘lsa, izolyatsion prokladka va maxsus vtulkadan foydalanish mumkin.

Taxminiy o‘lchamlar

KBPC5010 korpusi odatda kvadrat shaklda bo‘lib, yon tomonlari taxminan 28–29 mm atrofida bo‘ladi.

Metall korpus balandligi odatda taxminan 14 mm ga yaqin. Terminallar bilan birga umumiy balandlik kattaroq bo‘ladi.

Markaziy mahkamlash teshigi diametri odatda taxminan 5 mm atrofida.

Turli ishlab chiqaruvchilarda o‘lchamlar ozgina farq qilishi mumkin. Montaj paneli yoki plata tayyorlashdan oldin haqiqiy mahsulotni o‘lchash maqsadga muvofiq.

KBPC5010 ning afzalliklari

50 A gacha tok sinfi. Kuchli quvvat sxemalarida ishlatish imkonini beradi.

1000 V teskari kuchlanish. Yuqori kuchlanish zaxirasini ta’minlaydi.

To‘rtta diod bitta korpusda. Sxemani yig‘ishni soddalashtiradi.

To‘liq davrli to‘g‘rilash. O‘zgaruvchan kuchlanishning ikkala yarim davridan foydalanadi.

Metall korpus. Issiqlikni radiatorga uzatishga yordam beradi.

Markaziy mahkamlash teshigi. Radiatorga mustahkam o‘rnatish imkonini beradi.

Tekis terminallar. Sim va kontaktlarni ulash uchun qulay.

Keng qo‘llanish sohasi. Quvvat bloklari, zaryadlovchilar va sanoat uskunalarida ishlatiladi.

Xavfsiz ishlatish bo‘yicha tavsiyalar

Diodli ko‘prik bilan ishlashda quyidagi qoidalarga rioya qilish kerak:

• sxemani faqat elektr toki o‘chirilgan holatda yig‘ish;
• kondensatorlarni to‘liq zaryadsizlantirish;
• terminallar belgisini tekshirish;
• tok va kuchlanish bo‘yicha zaxira tanlash;
• radiator o‘rnatish;
• sug‘urta yoki avtomatik himoya qo‘llash;
• mos kesimli simlardan foydalanish;
• ochiq kontaktlarga tegmaslik;
• nam va changli joylardan himoya qilish;
• korpus haroratini nazorat qilish.

Tarmoq kuchlanishi bilan ishlash xavfli. Montaj va tekshiruv malakali mutaxassis tomonidan bajarilishi kerak.

50 A qiymati bo‘yicha muhim eslatma

Mahsulotda ko‘rsatilgan 50 A maksimal passport qiymatidir. Qurilmaning real uzoq muddatli ish toki ko‘p hollarda bundan past bo‘ladi.

Ruxsat etilgan tokka quyidagilar ta’sir qiladi:

• radiator hajmi;
• havo harorati;
• korpus harorati;
• yuklama turi;
• kondensator mavjudligi;
• tok impulslari;
• sim kesimi;
• terminal ulanishi;
• ish davomiyligi.

Uzoq muddatli ishonchli ishlash uchun qurilmani maksimal qiymatda emas, yetarli zaxira bilan ishlatish tavsiya etiladi.

Asosiy texnik ma’lumotlar

Model: KBPC5010

Komponent turi: bir fazali ko‘prikli to‘g‘rilagich

Yarimo‘tkazgich turi: kremniy

Sxema: to‘liq diodli ko‘prik

Ichki diodlar soni: 4 ta

Terminallar soni: 4 ta

O‘rtacha to‘g‘rilangan tok: 50 A gacha

Maksimal takroriy teskari kuchlanish: 1000 V

Impulsli tok: ishlab chiqaruvchiga qarab farq qiladi

Korpus: kvadrat metall

Sovutish: yuklamaga qarab tabiiy yoki radiator yordamida

Mahkamlash: markaziy teshik orqali vint bilan

Kirish terminallari: 2 ta o‘zgaruvchan kuchlanish kontakti

Chiqish terminallari: musbat va manfiy kontakt

Asosiy vazifasi: o‘zgaruvchan tokni pulsatsiyali doimiy tokka aylantirish

Kalit so‘zlar: diodli ko‘prik, KBPC5010, ko‘prikli to‘g‘rilagich, 50 A, 1000 V, tok to‘g‘rilagich, quvvat bloki, zaryadlash qurilmasi, kuchli diod, AC DC aylantirish, elektron komponent, metall korpus.