• Syujet: Oddiy dengizchi Martin Iden o‘zidan yuqori tabaqaga mansub bo‘lgan Ruf Morzga oshiq bo‘ladi. U sevgisiga loyiq bo‘lish uchun ilm egallashga va mashhur yozuvchi bo‘lishga ahd qiladi.
- Syujet: Oddiy dengizchi Martin Iden o‘zidan yuqori tabaqaga mansub bo‘lgan Ruf Morzga oshiq bo‘ladi. U sevgisiga loyiq bo‘lish uchun ilm egallashga va mashhur yozuvchi bo‘lishga ahd qiladi.
- Matonat: Martin kuniga 19 soatlab mehnat qiladi, och qoladi, lekin o‘qishdan to‘xtamaydi. U o‘z irodasi bilan mislsiz bilim cho‘qqilarini zabt etadi va oxir-oqibat boylik va shon-sharafga erishadi.
- Fojia: Muvaffaqiyatga erishgach, Martin odamlarning ikkiyuzlamachiligini anglab yetadi. Jamiyat uning o‘zini emas, balki pulini va mashhurligini sevishini ko‘radi. Ideallashtirilgan sevgilisi Ruf ham uning ko‘zida oddiy va qo‘rqoq bir qizga aylanadi.
- Xulosa: Asar "erishilgan maqsadning bo‘shligi" haqida. Martin o‘z orzusiga yetadi, lekin o‘sha orzu uni baxtli qila olmaydi.