Jayxun va Alanga — Gulnoz Tojiboyeva

«Jayhun va Alanga» — bolalar va o‘smirlar uchun yozilgan sarguzasht-fantastik qissa bo‘lib, unda afsonaviy voqealar, hayajonli sarguzashtlar va Orol dengizi bilan bog‘liq ekologik muammolar bir-biri bilan chambarchas bog‘langan. Muallif fantastik obrazlar va qiziqarli syujet orqali tabiatni asrash, insonning atrof-muhit oldidagi mas’uliyati hamda ezgulikning kuchi haqida fikr yuritadi.

Asar markazida ikki qudratli kuch — Sayhun va Olovbonu o‘rtasidagi qadimiy adovat turadi. Ularning o‘rtasidagi nizolar avloddan-avlodga o‘tib, atrofdagi hayotga ham salbiy ta’sir ko‘rsatadi. Biroq keyingi avlod vakillari o‘rtasida paydo bo‘lgan muhabbat bu eski adovatga qarshi turadi. Ularning sevgisi yarashish, tinchlik va totuvlikka olib boruvchi kuch sifatida tasvirlanadi.

Voqealar rivoji davomida qahramonlar turli sinovlarga duch keladilar. Ular o‘z maqsadlariga erishish yo‘lida jasorat, sadoqat, mehribonlik va qat’iyat ko‘rsatishlari kerak bo‘ladi. Qahramonlarning boshidan kechirganlari o‘quvchini insoniy munosabatlar, kechirimlilik va o‘zaro tushunish haqida fikrlashga undaydi.

Qissada Orol dengizining ekologik holatiga ham alohida e’tibor qaratiladi. Tabiatdagi o‘zgarishlar va ekologik muammolar insonlarning xatti-harakatlari bilan bog‘liq holda ko‘rsatiladi. Asar yosh kitobxonlarni tabiatni asrash, suv va tabiiy boyliklardan oqilona foydalanish hamda kelajak avlod oldidagi mas’uliyatni his qilishga chorlaydi.

«Jayhun va Alanga» muhabbat, do‘stlik, sadoqat, kechirimlilik, tinchlik, birlik va tabiatga mehr kabi muhim qadriyatlarni yoritadi. Asarning asosiy g‘oyasi shundan iboratki, mehr va ezgulik uzoq yillik adovatni ham yengishi, insonlar esa o‘zaro tushunish va birlik orqali yaxshi kelajakni yaratishi mumkin.