🧪 “It yuragi” — Mixail Bulgakovning eng mashhur satirik qissalaridan biri bo‘lib, unda ilmiy fantastika, falsafa, ijtimoiy tanqid va o‘tkir yumor mahorat bilan uyg‘unlashgan. Voqealar 1920-yillardagi Moskvada kechadi. Professor Filipp Filippovich Preobrajenskiy — inson organizmini yoshartirish bo‘yicha tajribalar olib boradigan taniqli jarroh. Bir kuni uning uyida Sharik ismli daydi it paydo bo‘ladi va u noodatiy hamda xavfli ilmiy tajribaning ishtirokchisiga aylanadi.
Tajriba kutilmagan natija beradi: Sharik asta-sekin insoniy qiyofa va xususiyatlarni egallay boshlaydi. Ammo tashqi ko‘rinishning o‘zgarishi yangi mavjudotni avtomatik ravishda bilimli, madaniyatli va mas’uliyatli insonga aylantirmaydi. Aksincha, unda qo‘pollik, tajovuzkorlik, xudbinlik va majburiyatlarni tan olmasdan huquqlardan foydalanish istagi kuchayadi.
Keyingi voqealarni oshkor qilmagan holda aytish mumkinki, Bulgakov fantastik syujet orqali inson tabiati haqida chuqur savollar beradi. Shaxsni nima shakllantiradi: kelib chiqish, tarbiya, muhit yoki shaxsiy tanlovmi? “Yangi inson”ni sun’iy ravishda yaratish mumkinmi? Tajriba nazoratdan chiqsa, uning oqibatlari uchun kim javobgar bo‘ladi?
Mixail Bulgakov — rus yozuvchisi, dramaturg va shifokor, “Usta va Margarita”, “Halokatli tuxumlar”, “Oq gvardiya” kabi mashhur asarlar muallifi. Uning tibbiy bilimi tajriba jarayonlarini ishonarli tasvirlashga, hayotiy kuzatuvlari esa jamiyatdagi ziddiyatlarni o‘tkir va kinoyali tarzda ko‘rsatishga yordam bergan.
Qissa 1925-yilda yozilgan, biroq muallif hayotligida Sovet Ittifoqida nashr etilmagan. Bugungi kunda “It yuragi” XX asr rus adabiyotining muhim klassik asarlaridan biri hisoblanadi. Shaxsiy mas’uliyat, madaniyat, tarbiya, hokimiyat va jamiyatni majburan o‘zgartirish kabi mavzular tufayli asar hanuz dolzarbligini yo‘qotmagan.
Kitob tez o‘qiladi, ammo o‘quvchini uzoq vaqt mulohaza qilishga undaydi. U tashqi o‘zgarish bilan ichki rivojlanish o‘rtasidagi farqni ko‘rsatadi, jamiyatni bir zumda o‘zgartirishga va’da beradigan g‘oyalarga tanqidiy qarashni o‘rgatadi.
“Vayronagarchilik binolarda emas, avvalo odamlarning ongida boshlanadi.”

