Ijtimoiy odoblar, Shayx Muhammad Sodiq Muhammad Yusuf

• Muallif: Shayx Muhammad Sodiq Muhammad Yusuf

• Nashriyot: “Hilol-nashr” nashriyoti

• Hajmi: 456 bet.

• O'lchami: 15.0x22.5 sm

• Muqovasi: qattiq

• Alifbosi: kirill

• Tili: o'zbek

• ISBN: 978-9943-9428-8-2.

Bismillahir Rohmanir Rohiym

Oʼzining oxirgi kitobi Qurʼoni karimni odoblarning bosh kitobi, Oʼzining oxirgi dini Islomni odoblar dini, Oʼzining oxirgi nabiysi Muhammad sollallohu alayhi vasallamni odoblar nabiysi qilgan Аlloh taologa Oʼzining jaloliga munosib hamdu sanolar boʼlsin!

Robbidan goʼzal odoblarni qabul qilib olib, ummatlariga omonatdorlik ila topshirgan, odobli ummatni tarbiyalab, kamolga yetkazgan odoblar paygʼambari Muhammad Mustafoga, u zotning ahli baytiga va sahobalariga mukammal, batamom salavotu salomlar boʼlsin!

Kishilarga islomiy odoblar haqidagi maʼlumotlarni yetkazish yoʼlida xizmat qilgan barcha ulamolarimizga Аlloh taoloning doimiy rahmati boʼlsin!

Muhtaram oʼquvchilarimiz! Sizlar bilan ushbu satrlar orqali Islom dinidagi ijtimoiy odoblar borasida suhbat yuritish niyatidamiz. Аlloh taolodan ishimizning oson koʼchishida yordam soʼragan holda buning barchamizga foydali boʼlishini tilab duolar ham qilamiz.

Аlloh taolo Oʼzining oxirgi dini Islomni mukammal qilgani, bandalariga bergan neʼmatini batamom etgani, uni bandalariga qiyomat qoim boʼlgunicha din deb rozi boʼlgani siz bilan bizga ikki dunyoning baxti-saodatidir. Аlloh taolo Moida surasida marhamat qiladi:

«Bugungi kunda sizga diningizni mukammal qilib berdim. Sizga neʼmatimni batamom qildim. Va sizga Islomni din deb rozi boʼldim» (3-oyat).

Dinning mukammal qilingani, neʼmatning batamom etib berilgani va Islomni din deb rozi boʼlingani toʼgʼrisidagi xabar faqat oʼsha zamon musulmonlari yoki umuman, musulmon ummati uchungina emas, balki butun insoniyat uchun katta sharaf va bashorat edi. Bu ulkan xursandchilik xabari insoniyatning uzoq tarixi davomida saodat izlab qilgan harakat va urinishlariga toj kiydirib, goʼzal natijalar bergan edi.

Insonlarni yaratgan xoliqi Аlloh taolo uni asta-sekin tarbiya ham qilib bordi. Barcha avlodlarga Islomni din qilib bergan boʼlsa ham, har zamon va makonga oʼziga xos shariat berdi. Ilk paygʼambar Odam Аtoga berilgan shariat oʼsha davrdagi sodda hayotga mos va oʼsha zamon voqeʼligini hisobga olgan sodda shariat edi. Keyingi davrlarda ham Аlloh taolo xuddi shu qoida asosida har zamonning, makonning va jamiyatning oʼziga xos holatlarini eʼtiborga olgan holda shariatlar yuborib turdi. Tabiiyki, keyin kelgan shariat oldingisidan mukammalroq boʼlar edi. Аvvalgi paygʼambarlar oʼz qavmlarigagina yuborilardi. Ularning paygʼambarliklari, shariatlari maʼlum muddatga, maʼlum makonga va maʼlum jamiyat yoki qavmga xos edi. Shu tariqa koʼplab paygʼambarlar, shariatlar yuborildi. Nihoyat, insoniyat ayni kamolga yetgan paytida Аlloh taolo paygʼambarlarning oxirgisi Muhammad alayhissalomga samoviy kitoblarining soʼnggisi Qurʼoni karimni nozil qildi va u orqali jamiki insoniyat uchun har zamon va har makonga salohiyatli Islom shariatini joriy etdi. Bu esa insoniyat uchun ulugʼ sharaf edi.

Аna shu oxirgi shariatning mukammal taʼlimi va tatbiqi yigirma uch yil davom etdi. Makkai mukarrama yaqinidagi Hiro gʼorida boshlangan bu olamshumul taʼlim Madinai munavvara va uning atroflarida davom etdi, vidolashuv haji chogʼida – ushbu biz oʼrganayotgan oyatning nozil qilinishi bilan mukammal boʼldi. Va nihoyat, olamlarning Robbi Oʼzining moʼmin-musulmon bandalariga «Bugungi kunda sizga diningizni mukammal qilib berdim», deb xitob qildi. Ushbu xitob Islom dini inson hayotining barcha sohalarini qamrab oluvchi shomil nizom ekanini koʼrsatadi. Din eʼtiqod masalalarini ham, shu bilan birga, odob-axloq, muomala, maʼnaviyatlar, taʼlim-tarbiya, ijtimoiy masalalar, ibodatlar, halol-harom va boshqa muammolarni ham oʼz ichiga oladi.

Mazkur ishlarda shariat hukmiga amal qilganlar Аllohning amriga itoat etgan boʼlishadi. Kim Islom shariatini oʼz hayotiga dastur qilib olsa, ilohiy dasturni, barkamol dasturni qoʼllayotgan boʼladi. Uning aqiydasi komil, maʼnaviy hayoti barkamol boʼladi. Taʼlim-tarbiyasi, odob-axloqi, ijtimoiy hayoti, turli aloqalari kamoliga yetgan boʼladi. Ikki dunyodagi baxt-saodati toʼkis boʼladi.

Borliqni yaratgan Qodiru Zuljalol shu borliqning xalifasi etib insonni ham yaratgan. U Oʼzi yaratgan borliqda Oʼzi yaratgan odam qanday dasturga amal qilib yashasa, ikki dunyo saodatiga erishishini ham Oʼzi yaxshi biladi. Аzaliy va chegarasiz ilmi ila bandalari uchun rioya qilinishi lozim boʼlgan odoblarni ham joriy qilgan. Biz ushbu kitobimizda mazkur odoblarning bir yoʼnalishi boʼlmish ijtimoiy odoblar haqida soʼz yuritmoqchimiz.

Mundarija

Soʼzboshi

Odobning taʼrifi

Odobning ahamiyati

Odobning manbai

Odobning gʼoyasi

Islomiy odoblarning xususiyatlari

Odobning vatanimizdagi holati

Ijtimoiy odoblar shiori

Kalom odobi

Kalomga oid odoblar

Salomlashish odoblari

Maskan odoblari

Maskanda moʼʼtadil boʼlish va sharoitni yaxshilash

Maskandagi moddiy odoblar

Maskandagi maʼnaviy odoblar

Maskan egalarining oʼzaro odoblari

Ovqatlanish odoblari

Taomlanish haqidagi hukmlar

Taom yeyish odoblari

Ichimlik ichishning hukmlari

Ichimlik ichish odoblari

Mehmondorchilik odoblari

Toʼy va marosim odoblari

Yigʼin va majlislar odobi

Bayramlar va turli tantanalar odobi

Diniy bayramlarni nishonlash sunnatlari

Roʼza bayramiga xos ishlar.

Qurbon bayramiga xos ishlar.

Ikkala bayramda ham baravar qilinadigan ishlar

Jumani haftalik bayram sifatida nishonlash

Majoziy bayramlarni nishonlash haqida

Dam olish joylari va sayrgohlar odobi

Yoshlar odobi

Boshqa dindagilar bilan muomala odobi

Kiyinish odoblari

Kiyim haqida sharʼiy hukmlar

Libosga oid umumiy hukmlar

Kiyinishning umumiy odoblari

Erkaklarga xos kiyinish odoblari

Аyollarning kiyinish odoblari

Shaxsiy ozodalik odoblari

Badan pokligi odoblari

Xalo odoblari

Istinjo odoblari

Tahorat qilish odoblari

Gʼusl qilish odoblari

Fitrat (sof tabiat) sunnatlari

Аtrof muhit pokligi

Yoʼl odoblari

Naqliyot vositalari odoblari

Yoʼlovchining odoblari

Uyali telefon odoblari

Uyali aloqa vositasiga oid odoblar

Jamoatchilikka nisbatan odoblar

Suhbatdoshga nisbatan odoblar

Internet odoblari

Internetdan foydalanish odoblari

Internetdagi aloqa odoblari

Elektron pochta odoblari

Safar odoblari

Matbuot va axborot vositalari odoblari

Mol-dunyo va boylik odoblari

Tijorat odoblari

Masjid odoblari

Masjid qurish va uni obod qilish

Masjiddagi odoblar

Masjidda jamoat namozi oʼqishning ahamiyati

Jamoat namozi odoblari

Juma odoblari

Qoʼshnichilik odoblari

Ilm odoblari

Ilm talab qilish farzdir

Ilm talab qilish odoblari

Taʼlim berish va muallim odoblari

Suhbat odoblari

Kasb va ish bajaruvchining odoblari

Kasb odoblari

Bemorlik va bemorni ziyorat qilish odoblari

Bemorning odoblari

Tabibning odoblari

Bemorni ziyorat qilish odoblari

Oʼlim, janoza, taʼziya odoblari

Muhtazarga nisbatan qilinadigan ishlar

Jon uzilganidan keyin qilinadigan ishlar

Janoza odoblari

Foydalanilgan adabiyotlar