Lemyuel Gulliver uzoq mamlakatlarga sayohat qilishni yaxshi ko‘radigan, sarguzashtlarga qiziquvchan inson. Dengiz safarlaridan birida uning kemasi halokatga uchraydi va u o‘zini mitti odamlar yashaydigan Liliput mamlakatida topadi. Bu yerda Gulliver ulkan devdek ko‘rinadi, mahalliy aholi esa uning har bir harakatidan hayratga tushadi. U yangi dunyoga moslashishga va mitti insonlar orasida o‘z o‘rnini topishga harakat qiladi.
Keyingi sayohatida Gulliver buning aksiga duch keladi: bu safar u ulkan odamlar yashaydigan mamlakatga tushib qoladi. Endi o‘zi mittidek ko‘ringan qahramon boshqalarning qo‘lida ojiz qoladi. Ularning orasida yashash, xavf-xatarlardan qutulish va uyiga qaytish uchun aqlini ishga solishga majbur bo‘ladi.
Gulliverning sarguzashtlari faqat shu bilan tugamaydi. U g‘aroyib ilmiy tajribalar bilan shug‘ullanadigan olimlar yashaydigan Laputa oroliga va boshqa noodatiy mamlakatlarga boradi. Har bir joyda u insonlarning turli odatlari, qarashlari va jamiyatdagi g‘alati tartiblarga duch keladi. Bu uchrashuvlar unga inson tabiatini yanada chuqurroq anglashga yordam beradi.
So‘nggi sayohatlaridan birida Gulliver aqlli otlar — guignmlar hukmronlik qiladigan mamlakatga yetib boradi. Bu yerda u insonlarga o‘xshash, ammo qo‘pol va yovvoyi mavjudotlar bilan ham tanishadi. Ularning hayoti va xulq-atvorini kuzatar ekan, Gulliver insoniyatning kamchiliklari, ochko‘zligi, yolg‘onchiligi va adolatsizligi haqida chuqur o‘ylay boshlaydi.
Gulliverning har bir sayohati yangi dunyo, yangi sinov va kutilmagan kashfiyotlarga boy. U ko‘rgan mamlakatlar orqali muallif jamiyatdagi illatlarni hazil va kinoya bilan ochib beradi. Gulliver barcha sarguzashtlardan so‘ng uyiga qaytganida, insonlar va dunyoga bo‘lgan qarashlari qanday o‘zgaradi?

