Graf Monte-Kristo. 2-jild, Aleksandr Dyuma

Aleksandr Dyumaning «Graf Monte-Kristo» romanining ikkinchi jildi Edmond Dantesning hayotidagi eng katta o‘zgarishlar, uzoq yillar davomida qalbida saqlagan alam va adolat izlash yo‘lidagi kurashi haqida hikoya qiladi. Birinchi jildda xiyonat tufayli hayoti barbod bo‘lgan yosh dengizchi endi butunlay boshqa insonga aylangan. U o‘tmishdagi azob-uqubatlardan saboq olib, yangi ism, katta boylik va cheksiz imkoniyatlar bilan hayotga qaytadi.

Qamoqxonadan qochib, Monte-Kristo orolidagi ulkan xazinani qo‘lga kiritgan Edmond Dantes endi o‘zini Graf Monte-Kristo sifatida tanitadi. U o‘tmishida unga xiyonat qilgan insonlarni unutmagan. Endi uning oldida muhim vazifa turadi: bir paytlar begunoh insonning hayotini vayron qilganlarning asl qiyofasini ochish va ularni qilgan ishlari uchun javob berishga majbur qilish.

Voqealar davomida graf Fransiyaning yuqori jamiyatiga kirib boradi, nufuzli oilalar bilan tanishadi va o‘zining aql-zakovati, boyligi hamda sirli shaxsi bilan atrofdagilarni hayratda qoldiradi. Fernan, Danglar va Villefor kabi uning o‘tmishdagi dushmanlari endi boylik, obro‘ va mansabga ega bo‘lgan insonlardir. Biroq ularning har biri ortida yashirilgan sirlar va gunohlar mavjud. Graf ularning hayotiga asta-sekin kirib borib, murakkab rejalar orqali o‘tmishdagi haqiqatlarni yuzaga chiqaradi.

Romanda yangi qahramonlar ham muhim o‘rin egallaydi. Hayde, Maksimilian Morrel, Valentina va Albert kabi obrazlar voqealarga yangi mazmun olib kiradi. Ularning muhabbati, oilaviy munosabatlari, sadoqati va taqdiri qasos rejasiga chambarchas bog‘lanib ketadi. Edmond esa o‘z maqsadiga yaqinlashgan sari qasosning inson qalbiga va begunoh insonlar hayotiga qanday ta’sir qilishi haqida ham o‘ylashga majbur bo‘ladi.

Ikkinchi jildda sarguzashtlar, yashirin sirlar, kutilmagan uchrashuvlar va keskin burilishlar yanada kuchayadi. Muallif o‘quvchini adolat va qasos, muhabbat va nafrat, kechirim va jazolash o‘rtasidagi murakkab tanlovlar bilan yuzlashtiradi. Edmond Dantesning taqdiri orqali insonning boylik, hokimiyat va qasos ortidan quvib, o‘z insoniyligini yo‘qotish xavfi ham ochib beriladi.

«Graf Monte-Kristo» romanining ikkinchi jildi birinchi qismdagi voqealarning mantiqiy davomi bo‘lib, qahramonning qasos rejasi, dushmanlarining taqdiri va insoniy munosabatlarning murakkabligini yanada chuqurroq ochib beradi. Tarixiy romanlar, sarguzashtlar, sirli voqealar va kuchli xarakterlarni yoqtiradigan kitobxonlar uchun mazmunli mutolaa.