“Evrilish” — Frans Kafka ijodining eng mashhur, eng ta’sirli va o‘quvchini chuqur o‘yga toldiradigan asarlaridan biridir. Ushbu kitob oddiy bir voqea bilan boshlanadi, ammo u asta-sekin inson ruhiyati, yolg‘izlik, oilaviy munosabatlar, qadrsizlik, jamiyat bosimi va ichki azob-uqubatlar haqida nihoyatda kuchli ramziy asarga aylanadi. Asarda bosh qahramon Gregor Zamza bir tong uyg‘onganida o‘zining dahshatli tarzda o‘zgarib qolganini sezadi. Tashqi tomondan bu g‘ayritabiiy va qo‘rqinchli voqea bo‘lib tuyuladi, ammo Kafka bu holat orqali aslida insonning ichki fojiasini, uning jamiyat va hatto eng yaqinlari oldidagi qadri qanday o‘lchanishini ko‘rsatadi. Inson foydali bo‘lganida qadrlanadimi? Yoki uning o‘zi, qalbi, iztiroblari va borligi ham qadrlimi? Kitob aynan shu og‘riqli savollarni o‘rtaga tashlaydi. “Evrilish” — shunchaki fantastik syujet emas. Bu asar insonning ichki sinishi, tushunilmasligi, yolg‘izligi va sekin-asta o‘z oilasi ham undan begonalashib borishini nihoyatda nozik va og‘riqli tarzda tasvirlaydi. Gregorning boshidan kechirayotgan voqealari orqali o‘quvchi o‘z hayotidagi munosabatlarga, o‘zini qanchalik qadrlanishiga va atrofidagi insonlarning asl yuziga boshqacha nigoh bilan qaray boshlaydi. Kafka o‘ziga xos uslubda oddiy voqeani ulkan falsafiy ma’noga aylantiradi. Asarni o‘qish jarayonida siz nafaqat voqeani kuzatasiz, balki har bir sahifada ichki bosim, ruhiy tanglik, sokin dahshat va og‘ir sukunatni his qilasiz. Bu kitobning kuchi ham shunda — u balandparvoz jumlalar bilan emas, balki jimjit, ammo yurakka sanchiladigan haqiqatlar bilan ta’sir qiladi. Ushbu asar: psixologik asarlar ixlosmandlari uchun falsafiy mazmundagi kitoblarni sevuvchilar uchun klassik jahon adabiyotini qadrlovchilar uchun chuqur ma’noli, ramziy va ta’sirli asar izlayotgan kitobxonlar uchun ayni muddao Agar siz o‘qiganingizdan keyin uzoq vaqt xayolingizdan chiqmaydigan, qalbingizda og‘ir, ammo unutilmas taassurot qoldiradigan kitob izlayotgan bo‘lsangiz, “Evrilish” aynan siz uchun. Bu asar insonning tashqi ko‘rinishi emas, balki uning jamiyatdagi o‘rni, oiladagi qadri va ichki iztiroblari haqida chuqur mushohada uyg‘otadi. Har bir sahifa sizni o‘ylashga, his qilishga va o‘zingizga savol berishga majbur qiladi. “Evrilish” — bu shunchaki kitob emas. Bu insonning yolg‘izligi, qadrsizlanishi va ichki parchalangan ruhining jim, ammo dahshatli qichqirig‘idir.

