Fooled by randomness. Nassim Nicholas Taleb

«Oduralgan tasodif» — bu Nassim Nicholas Talebning mashhur Incerto turkumidan mustaqil kitobi bo‘lib, u noaniqlik, omad, ehtimollik, xatolik, xatar va qaror qabul qilish jarayonlarini biz to‘liq tushunmaydigan dunyoda o‘rganadi. Ushbu turkumdagi boshqa kitoblar — «Qora oqqush», «Antimo‘rtlik», «O‘z tering bilan xavf qilish» va «Prokrust karovati».

«Oduralgan tasodif» — «og‘zaki reklama» orqali mashhurlikka erishgan kitob bo‘lib, biznes va dunyo haqidagi tasavvurlaringizni o‘zgartiradi. Nassim Nicholas Taleb — tajribali treyder, xavf bo‘yicha tan olingan mutaxassis, keng qamrovli olim, zo‘r hikoyachi va The New York Timesning «Qora oqqush» asari muallifi — omad va mahorat haqidagi qarashlarimizni ostin-ustun qiluvchi zamonaviy klassikani yozdi.

Bu kitob omad haqida — aniqrog‘i, hayot va biznesda biz omaddan qanday foydalanamiz va uni qanday qabul qilamiz haqida. Omadni ko‘pincha mahorat bilan adashtiradigan eng yorqin maydon — treyding dunyosi fonida yozilgan «Oduralgan tasodif» bizning hayotimizdagi eng kam o‘rganilgan omillardan birini tushunishga qiziqarli nazar tashlaydi. Muallif jonli va qiziqarli uslubda yozar ekan, tasodifning taqdirimizga ta’sirini kamsitib baholash bilan bog‘liq muhim intellektual masalalarni ko‘taradi.

Kitob turli qahramonlar bilan to‘la: ularning har biri tasodifning ahamiyatini o‘zicha anglab yetgan. Bular — beysbol afsonasi Yogi Berra; bilim falsafasi ustasi Karl Popper; qadimgi dunyoning eng dono odami Solon; zamonaviy moliyachi Jorj Soros; yunon qahramoni Odissey. Shuningdek, biz xayoliy Neron bilan ham tanishamiz, u tasodifning professional hayotidagi rolini tushunadi, ammo o‘zining xurofotli nodonligi qurboni bo‘ladi.

Biroq kitobdagi eng taniqli qahramon ismsiz qoladi — bu baxtli ahmoq, ya’ni kerakli vaqtda kerakli joyda bo‘lib qolgan odam. U «eng moslashmaganlarning omon qolishi»ni timsol qiladi. Bunday odamlar o‘z «guru»larining donishmandligiga va usullariga ishonadigan sodiq izdoshlarni o‘ziga jalb qiladi. Lekin hech kim faqat tasodif orqali qo‘lga kiritilgan narsani qayta takrorlay olmaydi.

Biz omadli soxtakorni chin vizionerdan ajrata olamizmi? Tasodifiy voqealardan mavjud bo‘lmagan signallarni izlashga har doim urinib ko‘rishimiz kerakmi? Balki biz Fortunaning injiqliklaridan o‘zimizni butunlay himoya qila olmasmiz, ammo «Oduralgan tasodif»ni o‘qib chiqqach, bunga bir oz bo‘lsa-da tayyorroq bo‘lishimiz mumkin.