Charli Gordon — aqliy rivojlanishida qiyinchiliklari bo‘lgan, ammo bilim olishga va boshqalar kabi aqlli bo‘lishga chin dildan intiladigan inson. U novvoyxonada ishlaydi, odamlarga ishonadi va atrofidagilar uni masxara qilayotganini ham har doim anglayvermaydi. Charlining eng katta orzusi — aqlli bo‘lish va dunyoni yaxshiroq tushunish.
Bir kuni unga aql darajasini keskin oshirishga qaratilgan ilmiy tajribada ishtirok etish imkoniyati beriladi. Avval bu tajriba sichqon — Элджернон ustida sinab ko‘rilgan va natijalar umid uyg‘otgan. Charli operatsiyaga rozi bo‘ladi. Uning aqliy qobiliyatlari tez rivojlana boshlaydi, dunyoqarashi o‘zgaradi va u ilgari tushunmagan ko‘plab narsalarni anglaydi. Ammo aql ortishi bilan u odamlar, do‘stlik va o‘ziga bo‘lgan munosabat haqida ilgari sezmagan haqiqatlarni ham kashf etadi.
Bu shunchaki ilmiy tajriba haqidagi roman emas. Asar inson qadr-qimmati, yolg‘izlik, mehrga ehtiyoj va baxtning asl ma’nosi haqida chuqur o‘ylashga undaydi. Charlining kundalik yozuvlari orqali uning ichki dunyosi, umidlari va qo‘rquvlari ochilib boradi. Tajriba natijalari esa uning hayotini butunlay o‘zgartirishi mumkin.

