“Boshqaruv haqida ikki risola” — Jon Lokkning erkinlik va huquqlar haqidagi asari

Jon Lokkning “Boshqaruv haqida ikki risola” asari — Yangi davr siyosiy falsafasining eng muhim manbalaridan biri hisoblanadi. Asar XVII asr oxirida yozilgan bo‘lib, u davrdagi eng dolzarb masalalardan biri — hokimiyatning kelib chiqishi va uning chegaralari haqida bahs yuritadi.

📖 Birinchi risola: Lokk mutlaq monarxiya tarafdorlari, ayniqsa Robert Filmer ilgari surgan “qirollar hokimiyati Xudo tomonidan berilgan” degan g‘oyani keskin tanqid qiladi. Unga ko‘ra, bir insonning butun jamiyat ustidan mutlaq hokimlik qilishi hech qanday tabiiy asosga ega emas.

📖 Ikkinchi risola: Lokk o‘zining mashhur nazariyasini ishlab chiqadi. Unga ko‘ra, har bir inson tug‘ilishidan tabiiy huquqlarga ega: hayot, erkinlik va mulkka bo‘lgan huquq. Davlat bu huquqlarni himoya qilish uchun vujudga keladi va hokimiyat faqat xalq roziligi bilan qonuniy hisoblanadi. Agar hukumat fuqarolarning huquqlarini buzsa, xalq uni almashtirish yoki ag‘darib tashlash huquqiga ega.

✨ Asarning ahamiyati:

– Bu g‘oyalar keyinchalik Amerika mustaqillik deklaratsiyasi va AQSh konstitutsiyasiga asos bo‘ldi.

– Yevropada liberal-demokratik tuzumlar shakllanishida nazariy asos vazifasini bajardi.

– Lokkning qarashlari zamonaviy huquqiy davlat, erkinlik va inson huquqlari tushunchalariga mustahkam poydevor yaratdi.

Shu bois “Boshqaruv haqida ikki risola” — bu nafaqat tarixiy hujjat, balki bugungi kungacha ahamiyatini yo‘qotmagan, har bir siyosatshunos, huquqshunos va ziyoli mutolaa qilishi lozim bo‘lgan nodir asar hisoblanadi. 📚