Axloqus solihiyn, yaxshilar axloqi, Sheyx Axmad ibn Muxammad ibn Abdullax

Sir emaski, go‘zal axloq iymonning mustahkam tayanchi va haqiqatidir. Odamlarning odob-axloqi, maʼnaviyati qancha yuksak bo‘lsa, jamoat ham shuncha komil bo‘ladi. Shundan kelib chiqib, jamiyatga nafi tegishini xohlagan xar bir inson o‘zining xulq-atvorini qatʼiy nazoratga olib, uni yaxshilashga harakat qilmog‘i lozim.

✅ Muallif ushbu kitoblarini ana shunday insonlar qalbida go‘zal fazilatlarni uyg‘otish, odob-axloqini yaxshilash va ularning nafsini har xil yomonliklardan tozalashga ko‘maklashish niyatida bitganlar.

Мундарижа

Кириш

І бўлим. Нафс ва унинг инсон ахлоқий сифатларига алоқадорлиги

1 боб. Нафс моҳияти

Нафс - инсоннинг асосий душмани

Инсоний нафснинг даражалари

2 боб. Нафсни поклаш

Нафсни поклашнинг уч усули

Нафсга қарши туриш

Ўзини назорат этиш

Нафсга қарши кураш

Манманлик

Буюк васиятлар

3 боб. Тавба

ІІ бўлим. Ёмон хулқ - атворлар

1 боб. Ҳасад, кўролмаслик ва ҳиқд

Ҳасадчига муносабат

2 боб. Кибр

Кибр шайтонни ҳалок қилди

Кибрни даволаш

3 боб. Иззатталаблик

Иззатталабликнинг давоси

4 боб. Ғазаб

Амалларнинг турли суратларда акс этиши

Ғазаб келганида одам ўзини қандай тутиши керак?

5 боб. Ғийбат ва чақимчилик

Ғийбат ва намийманинг хавфи

Ғийбат ва намийма хусусида ҳадису ҳикматлар

Ғийбат қилиб қўйганда гуноҳни қандай ювмоқ керак?

6 боб. Дунёга муҳаббат

Дунёга муҳаббат ва ибодат бир - бирига номувофиқдир

Дунё васвасасидан сақланиш

Солиҳлар фоний дунё ҳақида

III бўлим. Мақталган фазилатлар

1 боб. Бандалик

Бандаликнинг аломатлари

Ўзини бошқалардан ёмонроқ деб эътиқод қилмоқ

Ўзини оқлаш ва кимнидир қоралаш бандалик фазилатига хилоф

Қалбингда кечаётган нарсанинг қулисан

Дуо ибодатдир

Бандаликка хилоф сифатлар

Бандалик самаралари

2 боб. Ризо, таслим ва тавфиз

Аллоҳнинг бандаларга қазоси Унинг фазлидир

Аллоҳнинг қазои қадарига розилик ва Унга бутунлай таслим бўлиш ибодатнинг энг олий даражасидир

Хотиржамлик - таслимиятда

Аллоҳдан рози бўлгандан Аллоҳ ҳам рози бўлур

3 боб. Ҳаё

Ҳаё - иймондандир

Тариқат аҳли ҳаёси

Бандаси учун Аллоҳнинг уялиши

4 боб. Хушхулқлик

Яхши хулқ - Ислом зийнати

Яхши хулқ бобида олтин сўзлар

Хушхулқ пайдо бўлиши мисоллари

5 боб. Дунё ҳою ҳавасидан воз кечиш

Дунёнинг ҳақирлиги зуҳдни тақозо этади

Зуҳд ҳақиқати

Дунёга муҳаббатнинг рухсат бўлган миқдори

Қадр - қиммат мезони

Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи ва салламнинг зуҳдлари

Зуҳд меваси

6 боб. Сидқ (ростлик, ҳаққонийлик)

Сидқ фазилати

Ёлғоннинг зарари

Сидқ (тўғрилик) ҳақида нақллар

7 боб. Сабр ҳақиқати

Сабрнинг фазилати ва савоби

Сабр ҳақида гўзал сўзлар

Сабр турлари

Одамлар озорига сабр этишнинг фазилати

Ҳақсизликка сабр зарурати

Сабр этишга ёрдам

Барча ҳукм Аллоҳнинг қўлидадир

Ёмонликнинг кўпайиши қиёмат аломати

Яхшилик - зору маломатга сабр этишдадир

8 боб. Хавф ва умид

Раҳм - шафқат

9 боб. Рашк

Ҳақ таоло жуда рашкчидир

10 боб. Фидойилик, олийҳимматлик ва саховат

Ҳиммат ва саховат фазилати

Ҳиммат ва саховат ҳақида гўзал сўзлар

11 боб. Фидойилик, ҳиммат ва саховат ҳақида қиссалар

12 боб. Одамийлик ва мардлик ҳақиқати

Одамийлик ва жавонмардлик - тариқат шартларидандир

Одамийлик ва жавонмардлик ҳақида гўзал сўзлар

Одамийлик ва жавонмардлик тарихидан

13 боб. Шахсий эркинлик

Шахсий ҳурлик ҳақида гўзал сўзлар

14 боб. Муҳаббат

Муҳаббат васфи

15 боб. Ихлос

Риё шифоси

Риёнинг нозик тафсилотлари

Ихлос ҳақида гўзал сўзлар

16 боб. Одамларга ёрдам ва ҳурмат

Инсонларнинг ҳожатларини чиқармоқ фазилати

17 боб. Вараь

Варазь Аллоҳнинг неъматларини инкор этмайди

Вараь ҳақида гўзал сўзлар

18 боб. Одамлардан узлат

19 боб. Камтарлик ва итоаткорлик

Тавозу аломати

Солиҳларнинг камтарлигига мисоллар

Кибрлилар учун насиҳат

20 боб. Насиҳат

Қўл бериб кўришиш

21 боб. Ота - онага хушмуомалалилик

22 боб. Ғам- қайғу

23 боб. Очлик

24 боб. Истиқомат

25 боб. Муроса ва мадора

26 боб. Адолат

27 боб. Муҳаббат ва нафрат

28 боб. Қаноат

29 боб. Сукут

30 боб. Кўзга ташланмаслик

Биродар зиёрати

31 боб. Шукр

Шукр - Аллоҳ неъмати

Ҳамду сано

Шукрнинг кам даражаси

Ҳар кору ҳолда шукр

Амри маъруф ва наҳий мункар

32 боб. Тақво

33 боб. Таваккул

Таваккулчининг аломатлари

Сабаблардан фойдаланиш таваккулга зид эмас

Таваккул ҳақида гўзал сўзлар

Таваккулнинг фазилати

34 боб. Аллоҳ ҳақида яхши гумон

35 боб. Аҳли аёлига сабрли бўлиш